Category: Δημοκρατία

  • Μια ματιά στη δημοκρατία

    Γ. Χωλ 

    O Έλληνας ιστορικός Ηρόδοτος, ο οποίος μεγάλωσε ως υπήκοος της Περσικής Αυτοκρατορίας, αποδίδει τα ακόλουθα στον νεαρό Δαρείο, καθώς ο τελευταίος συμμετείχε σε μια φιλική συζήτηση με τους συνωμότες συντρόφους του: «Σε μια δημοκρατία είναι αναπόφευκτο να συμβαίνουν παρατυπίες. Ωστόσο, οι διεφθαρμένες πρακτικές στις κυβερνητικές υπηρεσίες δεν οδηγούν σε ιδιωτικές διαμάχες, όπως στις ολιγαρχίες, αλλά σε στενές προσωπικές σχέσεις (σε συμπαιγνία), με τους ανθρώπους να συνεργάζονται και να υποστηρίζονται μεταξύ τους. Αυτό συνεχίζεται μέχρι να εμφανιστεί ένας υπερασπιστής του λαού ο οποίος είναι πρόθυμος να  διαλύσει τις κλίκες που ασχολούνται μόνο με τα δικά τους συμφέροντα. Έτσι κερδίζει τον θαυμασμό του πλήθους και ως συνέπεια θα αναλάβει την εξουσία». Τότε ο κύκλος ξεκινά πάλι από την αρχή.

    Ο Δαρείος, όταν έγινε αυτοκράτορας της Περσίας, έλυσε με εκτελέσεις –  ας ελπίζουμε κυρίως εκτελέσεις των διεφθαρμένων – το πρόβλημα της διαφθοράς.  Σε πιο πρόσφατους χρόνους, π.χ. μετά την αποτυχημένη αγγλική επανάσταση του Όλιβερ Κρόμγουελ, πραγματοποιήθηκαν μεταρρυθμίσεις στη Βρετανία και τις Ηνωμένες με αποτέλεσμα η διαφθορά να αντιμετωπίζεται με «διαχωρισμό των εξουσιών», συμπεριλαμβανομένων των διμερών κοινοβουλίων, με τα δημοκρατικά νομοθετικά σώματα να παρακολουθούνται και να εποπτεύονται από «τους ανώτερους τους».

    Υποτίθεται ότι τα διμερή κοινοβούλια δίνουν τη δυνατότητα για κάποια μορφή ελέγχου ή περιορισμού της διαφθοράς.  Στη σύγχρονη Ελλάδα δοκιμάστηκαν από το 1844 έως το 1864 και ξανά από το 1927 έως το 1935. Η Ελλάδα όμως τελικά επέλεξε το μονομερές κοινοβούλιο με καθολική ψηφοφορία. Αυτό έγινε, όπως λεγόταν, για λόγους αποτελεσματικότητας και οικονομίας, όπως και για χάρη της ισότητας. Η Αθήνα επέλεξε επίσης να μη δημιουργήσει συνταγματικό δικαστήριο, αν και ακόμη και στη Ρουμανία, για παράδειγμα, κρίθηκε ότι χρειάζεται ένας τέτοιος θεσμός.  

    Στην Ελλάδα η ψήφος είναι υποχρεωτική τυπικά, αν και στην πράξη πολλοί Έλληνες δεν ψηφίζουν, είτε από αδιαφορία είτε επειδή επιλέγουν ενεργά να μην το κάνουν. Εμείς («εμείς;») πιστεύουμε ότι η υποχρεωτική ψήφος θα έπρεπε να καταργηθεί, όπως και η καθολική ψηφοφορία. Όχι το δικαίωμα της καθολικής ψηφοφορίας αλλά η υποχρέωση. Όποιος επιθυμεί την «καθολική ψηφοφορία» θα πρέπει να την έχει και όποιος επιθυμεί κάτι πιο κοντά στις προτιμήσεις του, θα πρέπει να ασκήσει τη φαντασία του και να το δημιουργήσει. Μερικοί θεωρούν τους εαυτούς τους, ή θεωρούνται από άλλους, ως πιθανούς πολιτικούς ή, πιο ευγενικά, «εκπροσώπους». Ας το δηλώσουν ρητά και ας καταγραφεί. Όσοι δεν φιλοδοξούν να γίνουν «εκπρόσωποι», αλλά απλώς θέλουν μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο ανθρώπινη, λιγότερο καταστροφική για το περιβάλλον, ας το δηλώσουν επίσης ρητά. Τότε θα υπάρχουν δύο σαφώς διακριτές κατηγορίες μη ψηφοφόρων με διαφορετικούς βαθμούς πολιτικοποίησης και φιλοδοξίας ή ματαιοδοξίας.

    Στη συνέχεια, θα εναπόκειται στο συνταγματικό δικαστήριο να αποφασίσει ποιοι πολίτες δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να γίνουν αυτό που επιθυμούν. Αυτό θα περιορίσει τα δικαιώματά τους στα δικαιώματα που απολαμβάνουν σήμερα όλοι οι πολίτες, δηλαδή το δικαίωμα ψήφου σε εκλογές με καθολική ψηφοφορία και το δικαίωμα να είναι υποψήφιοι σε εκλογές με καθολική ψηφοφορία. Είναι αυτονόητο ότι χρειάζεται όλοι οι πολίτες να έχουν το δικαίωμα, μόνιμα, να ανήκουν ή/και να επανέρχονται στην κατηγορία των σημερινών απλών πολιτών, απολαμβάνοντας όλα τα σχετικά δικαιώματα.

    Όσον αφορά τους υποψηφίους για την ιδιότητα του μέλους σε ένα εναλλακτικό νομοθετικό σώμα, όσοι επιβιώσουν από τον έλεγχο του συνταγματικού δικαστηρίου και καταφέρουν να αποφύγουν τη μοίρα (θυμόμαστε το επαίσχυντο προηγούμενο του πρώην ευνοούμενου υποψηφίου για την προεδρία της Ρουμανίας, Calin Georgescu), θα έχουν κερδίσει το δικαίωμα να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία κλήρωσης. Θα συγκροτηθεί ένα εναλλακτικό νομοθετικό σώμα  με την ονομασία Γερουσία, Νομοθετικό Συμβούλιο ή κάτι παρόμοιο, το οποίο θα ανταγωνιστεί το νομοθετικό σώμα των εκλεγμένων αντιπροσώπων για την ανάληψη της εξουσίας.

    Η εμπειρία των περιοριστικών μέτρων λόγω της πανδημίας COVID-19 επιβεβαίωσε ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι πολύ πιο πρόθυμη να καταγγείλουν στις αρχές τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε απαγορευμένες δραστηριότητες (ή σκέψεις) ή/και δεν εφαρμόζουν υποχρεωτικές δραστηριότητες (ή σκέψεις), παρά να προτείνουν ιδέες για θετικές μεταρρυθμίσεις. Αυτή η ανθρώπινη αδυναμία θα μπορούσε να μετατραπεί σε πλεονέκτημα, αν η συνήθεια της καταδίκης αξιοποιούνταν για να υποστηρίξει τις αποφάσεις του συνταγματικού δικαστηρίου (υπό την προϋπόθεση ότι ο θεσμός αυτός θα παραμείνει αξιόπιστος). Εάν το συνταγματικό δικαστήριο χάσει την αξιοπιστία του, η μπάλα θα επιστρέψει στο γήπεδο της καθολικής ψηφοφορίας.   

    Τα μέλη του εναλλακτικού νομοθετικού σώματος θα μιλούν σε πρώτο ενικό πρόσωπο, ως άτομα, και θα επικοινωνούν με το κοινό και τους συναδέλφους τους απευθείας μέσω καναλιών που ελέγχουν οι ίδιοι, χωρίς να επιτρέπουν καμία μεσολάβηση στην επικοινωνία μεταξύ τους. Η προσφυγή σε δημοσιογράφο θα αποτελεί ipso facto λόγο αποβολής από την εναλλακτική συνέλευση, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε μεταγενέστερη προσπάθεια παραμονής στη δημόσια ζωή θα απαιτεί την εκλογή ως συμβατικός πολιτικός. Το εισόδημα των μελών της εναλλακτικής συνέλευσης θα συνδέεται με το ποσό που λάμβαναν πριν από τον πολιτικό τους διορισμό.

    Συνοψίζοντας, το αυριανό διπλό κοινοβούλιο δεν θα είναι όπως τα ελληνικά προκάτοχά του του 19ου και 20ου αιώνα (ή το κοινοβούλιο της αυστραλιανής πολιτείας του Κουίνσλαντ πριν από την κατάργηση της άνω βουλής του), όπου οι κοινοβουλευτικές αίθουσες ήταν αλληλοσυμπληρωματικές. Θα ανταγωνίζονται, όπως κάνουν τώρα τα κόμματα, και όπως θα συνεχίζουν να κάνουν τα κόμματα στη συμβατική βουλή. Τα δύο κοινοβούλια θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την λαϊκή εντολή.

    Όπως αναφέρθηκε, κάθε μέλος της εναλλακτικής βουλής θα μιλά ως άτομο.

    Χρειάζεται άραγε να προστεθεί κάτι σε αυτή τη φόρμουλα;

    Προσπαθήσαμε να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα (στα αγγλικά) στις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στη Ρουμανία τον Οκτώβριο του 2024.

  • Γερμανία και Ελλάδα, και συγκεκριμένα Αίγινα

    Γ. Χωλ

    reformation-2.eu/

    Δεν μπορώ να πω ότι υποστηρίζω την πρωτοβουλία. Άτομα με τα οποία συνεργάζομαι, όπως ο Bhakdi και ορισμένοι γιατροί του συλλόγου MWGFD (Γιατροί και Επιστήμονες για την Υγεία, την Ελευθερία και τη Δημοκρατία), την υποστηρίζουν, οπότε είμαι έτοιμος να κάνω κάτι, αν χρειαστεί. Αλλά ακόμα δεν έχω καταλάβει τίποτα περισσότερο από το ότι θέλουν να τονίσουν τη διπλή έννοια που βλέπουν στη «μεταρρύθμιση» (ως μεταρρύθμιση της εκκλησίας και μεταρρύθμιση του καπιταλισμού).

    Αυτά που απέφερε η μεταρρύθμιση τα τελευταία 500 χρόνια ήταν πολύ λιγότερο από αυτά που χρειαζόταν η ανθρωπότητα. Ο ίδιος ο Λούθηρος δεν ήταν καθόλου επαναστάτης, ούτε καν προοδευτικός – από ό,τι γνωρίζω από την περιορισμένη ιστορική μου γνώση, νομίζω ότι ήταν απλώς ανυπότακτος. Αργότερα, οι προτεσταντικοί πάστορες ήταν οι πρώτοι που προσχώρησαν στον Χίτλερ και σήμερα στον «εμβολιασμό».

    Ίσως είναι δικό μου λάθος, αλλά δεν ξέρω πραγματικά ποιες είναι οι απαιτήσεις της πρωτοβουλίας, εκτός από αυτές που θα υπογράμμιζε ο Μερτς ή ο Μητσοτάκης («δικαιοσύνη», «δημοκρατία», «ειρήνη» κ.λπ. – όπως τις εννοούν όλοι).

    Φυσικά, δεν έχω καλύτερη ιδέα για πρωτοβουλία. Τη συλλογή απαιτήσεων που παρουσίασα σε δύο ομάδες (για να αποφασίσουν αν θα προτείνουν στη Μαρία [Καρυστιανού] να συνεργαστουν σε εκλογές με αυτή τη βάση), δεν θα το συζητούσαν: Για το Omades.gr ξαφνικά ήμουν προδότης, και το «Ολική Επανεκκίνηση» εδώ και αρκετούς μήνες αναβάλλει κάθε συζήτηση.

    Με άλλα λόγια: δεν με ενδιαφέρει ιδιαίτερα τι ή ποιον συμπαθώ ή αντιπαθώ, προτιμώ να θέτω συγκεκριμένα ερωτήματα – χωρίς επιτυχία. Και δεν γνωρίζω τα συγκεκριμένα ερωτήματα / αιτήματα της 31ης Οκτωβρίου.

    Άρης Χριστίδης

    Από τον Γ.Χ: .

    ‘Οταν ο Δρ. Bhakdi και ο Reiner Fuellmich ήταν στην Αθήνα το 2022, και οι δύο είπαν πόσο συγκινημένοι είναι που βρίσκονται στο «λίκνο της δημοκρατίας». Όταν εγώ με το σύζυγό μου βρίσκομαι στην Αθήνα, οι δύο μας μένουμε σε διαμέρισμα πολύ κοντά στην Ακρόπολη, στην καρδιά της τουριστικής περιοχής, κι’έτσι είμαστε πολύ εξοικειωμένοι με τις όλο και μεγαλύτερες ορδές «προσκυνητών» από όλο τον κόσμο, και ειδικά τώρα από αυτό που κάποτε ονομαζόταν «Τρίτος Κόσμος», που συρρέουν σε αυτό το ιερό της δημοκρατίας σε μια εποχή που η δημοκρατία βρίσκεται σε βαθιά ανυποληψία, δεχόμενη επιθέσεις τόσο από τους εχθρούς της όσο και από τους θαυμαστές της.

    Τι μπορεί να πει κανείς για τον ακόλουθο ισχυρισμό: «Σε μια δικτατορία, η διαφθορά στην κορυφή είναι ο κανόνας. Στη δημοκρατία είναι γενικευμένη». Αυτή είναι μια πεποίθηση που εκφράζεται, κυρίως δογματικά, από εκείνους που «εμείς» (?) ονομάζουμε «δεξιούς». Προτιμώ να την παρουσιάσω ως ερώτηση και «πρόκληση».

    Πριν από μερικά χρόνια, πριν η παρακμή του Δημοκρατικού Κόμματος των ΗΠΑ γίνει τόσο ακραία που ήταν αδύνατο να συνδεθεί κανείς πια με αυτό, μια συζήτηση πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα υπό την αιγίδα της πρώην Ελληνικοαμερικανικής Δημοκρατικής Ένωσης (Hellenic American Democratic Association – HELADA), άτυπη εκπροσώπου στην Ελλάδα των ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος των ΗΠΑ (με μικρή συμβολή επίσης από πιο ενεργά στελέχη). Εκεί επισήμαινα ότι μέχρι τον 19ο αιώνα, αυτό που στον 20ό αιώνα ονομάστηκε σοσιαλισμός ήταν γνωστό με το όνομα δημοκρατία, με ευρέως αποδεκτές αρνητικές συνειρμούς.

    Όμως όταν στον 20ό αιώνα ο όρος «φιλελεύθερη δημοκρατία» άρχισε να συνδέεται με κάτι το θετικό, δεν πραγματοποιήθηκε αντίστοιχη μεταφορά που να νομιμοποιούσε τον όρο «φιλελεύθερος σοσιαλισμός».

    Εδώ στην Αίγινα, πρόσφατα, έχουν γίνει μεγάλες για τα τοπικά δεδομένα διαδηλώσεις με δύο επίκεντρα: αφενός, την καταστροφή του κέντρου υγείας υπό την πίεση των πολιτικών ιδιωτικοποίησης του υγειονομικού συστήματος σε κρατικό επίπεδο (οι διαδηλώσεις αυτές έχουν αποφύγει προσεκτικά τις αναλύσεις «συνωμοσιολογικές» που σχετίζονται από τη μια μεριά με το 2020 και την επακόλουθη φρικαλεότητα του «COVID» [και, κατ’ επέκταση, με τη συζήτηση για τον Reiner Fuellmich και/ή [πιο πρόσφατα] για τον Ολλανδό δικηγόρο Arno van Kessel] και, από την άλλη, με το σκάνδαλο των Τεμπών και την επακόλουθη εγκληματική συγκάλυψη. Οι διαδηλώσεις αυτές έχουν ηγηθεί στην Αίγινα ξεχωριστά από δύο γυναίκες, και τις δύο εκπαιδευτικοί – η μία στον δημόσιο τομέα, η άλλη ιδιωτική επιχειρηματίας, η μία αφοσιωμένο μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, η άλλη σκληρή αντίπαλος της «κομματικής πολιτικής» που, ωστόσο, εκτός αν κάνω λάθος, θα ήθελε να δει τη Μαρία Καρυστιανού να συμμετάσχει στη δημιουργία και στην ηγεσία ενός πολιτικού κόμματος.

    Αυτές οι δύο κινητοποιήσεις θα έπρεπε να συνεργάζονται στην Αίγινα, αλλά δεν το κάνουν και δεν βλέπω ενδείξεις ότι θα το κάνουν στο μέλλον.

    Μακάρι να ενημερωθεί ο Δρ. Bhakdi για το απόσπασμα του Ηροδότου που ρίχνει φως στις περσικές συζητήσεις για τη δημοκρατία στην αρχαιότητα. Ο Έλληνας ιστορικός Ηρόδοτος μεγάλωσε στην Περσική Αυτοκρατορία, προφανώς συμπαθούσε τον Δαρείο και – όπως και η ολιγαρχική ελίτ της εποχής στην Αίγινα, εχθρική όπως ήταν προς την ιμπεριαλιστική αθηναϊκή δημοκρατία – ουσιαστικά τάχθηκε στο πλευρό της Περσίας κατά τη διάρκεια της αρχικής σύγκρουσης μεταξύ της Περσικής Αυτοκρατορίας και της Αθήνας [αλλά όχι αργότερα, όταν ο Ξέρξης ανέλαβε την εξουσία από τον Δαρείο].

    Κατά τη γνώμη μου, οι καυστικές (και αποτελεσματικές) επιθέσεις της κας Καρυστιανού κατά του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη θα ήταν ακόμα πιο αποτελεσματικές εάν δεν περιλάμβαναν αναφορές στη δημοκρατία. H τάση για υποβολή ηθικής βάσης εκκλήσεων δεν είναι πειστική στη σημερινή φρικτή εποχή.

    Εάν ένας στόχος της δημοκρατικής πολιτικής είναι η ισότητα μεταξύ των συνομιλητών, η ενδεχόμενη αντίδραση «διαίρει και βασίλευε» ισοδυναμεί με απόρριψη της επιθυμίας της άλλης πλευράς να αντιμετωπίζεται ως ίση. Και η απόλυτη τελειότητα του «διαίρει και βασίλευε» [και της απόρριψης της ισότητας] είναι το πολιτικό μάρκετινγκ (δώστε τους αυτό που θέλουν [εφ’όσον είναι αυτό που θέλουμε και εμείς!]). Η ιστορία του Ελληνοαυστραλού πολιτικού αναλυτή Κοσμά Σαμαρά είναι ένα συναρπαστικό παράδειγμα. Αυτός και οι συνεργάτες του έχουν μετατρέψει το Αυστραλιανό Εργατικό Κόμμα (ένα πολύ «woke» Εργατικό Κόμμα) σε κάτι που πλησιάζει τη μόνιμη ψευδο-μονοκομματική κυριαρχία στην αυστραλιανή πολιτεία της Βικτώριας και, σε αυξανόμενο βαθμό, στην Αυστραλία στο σύνολό της, σαφώς με την ενθάρρυνση του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, το οποίο – απ΄ο τι φαίνεται – πιστεύει ότι το σημερινό κινεζικό σύστημα παρέχει καλύτερες εγγυήσεις κατά της διαφθοράς από τη δυτική «φιλελεύθερη δημοκρατία».

    Όταν ο Γιάνης Βαρουφάκης ίδρυσε το πανευρωπαϊκό κίνημα πολιτών DiEM25 στο Βερολίνο το 2016, αυτό που είχε στο μυαλό του είχε στενές ομοιότητες με τους στόχους της σημερινής Μεταρρύθμισης 2.0 reformation-2.eu/

    Ο Βαρουφάκης παροτρυνόταν εκείνη την εποχή να ξεκινήσει την εκστρατεία του στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην Αίγινα, που είναι ένας από τους τόπους διαμονής του. Μήπως η προτίμησή του για τη Γερμανία είχε κάτι να κάνει με το γεγονός ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρείχε καταφύγιο σε αυτόν και στην οικογένεια των γονιών του την εποχή που η χούντα του 1967-74 ήταν στην εξουσία στην Ελλάδα και οι σοσιαλδημοκράτες (Brandt, Schmidt) στη Δυτική Γερμανία; Σε κάθε περίπτωση, όπως αποδείχθηκε, μόνο στην Ελλάδα το DiEM25 (και το κόμμα που αναπόφευκτα ήρθε να το συμπληρώσει) απέκτησε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση (αν και προσωρινή).

    Μετά τη συνάντηση που πραγματοποίησε το DiEM25 στην Αίγινα το καλοκαίρι του 2016

    diem25aegina.wordpress.com/2016/08/15/sinandisi-meeting-diem25-11-8-2016/

    ο Βαρουφάκης προσκλήθηκε να μιλήσει στην HELADA (Ελληνοαμερικανική Δημοκρατική Ένωση) στην Αθήνα. Η αλησμόνητη του απάντησή ήταν (χαμογελώντας) «Γιατί να το κάνω αυτό όταν μπορώ να μιλήσω στο CNN;»

    Σήμερα έχει στρέψει την προσοχή του στις χώρες BRICS
    www.reddit.com/r/greece/comments/1nmjv4e/%

    Και τώρα……..τι;

  • Δήλωση της Λέσχης της Σόφιας (πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία)

    sofia_declaration

    (στα αγγλικά http://www.defenddemocracy.press/sofia-club-declaration/ )

    Σημαντικές τεκτονικές αλλαγές σημειώνονται στις δυτικές κοινωνίες. Αυτές οι αλλαγές αποκαλύπτουν θεμελιώδες αλλαγές στην ενστικτώδη αντίληψη της σημερινής πραγματικότητας τόσο μέσα στα μεγάλα αστικά κέντρα όσο και έξω από αυτά.

     Τόσο η Brexit όσο και το αποτέλεσμα των αμερικανικών προεδρικών εκλογών αποδεικνύουν αυτή την εξέλιξη. Και στις δύο περιπτώσεις, ο έλεγχος των ελίτ πάνω από τον πληθυσμό – που ασκείται κυρίως μέσω των μεγάλων ΜΜΕ, απέτυχε. Το κοινό δεν έχει πάει προς την κατεύθυνση που ευνοείται από τα μήντια. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, επίσης, δεν ήταν σε θέση εκείνη τη στιγμή να προβλέψουν ή να καταγράψουν την απόκλιση από την κατεύθυνση που έδιναν. Όλα αυτά είναι ένδειξη προβληματικής έλλειψης αμοιβαίας επικοινωνίας μεταξύ των ελίτ, των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της κοινής γνώμης.

    Οι πρόσφατες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, στις οποίες νικητής αναδύθηκε ο Macron, έδειξαν ότι οι τρόποι ελέγχου της κοινής γνώμης εξακολουθούν να λειτουργούν. Ένας υποψήφιος που εφευρέθηκε την τελευταία στιγμή από τις κυβερνώντες ελίτ (μολονότι χωρίσμένες εσωτερικά), ανυψώθηκε στη νίκη. Παρ’όλα αυτά σε πείσμα της ομόφωνης συνεργασίας όλων των κέντρων εξουσίας, επίσημων και μηντιακών , το αποτέλεσμα ήταν εφικτό να επιτευχθεί μόνο επειδή η τελικά ηττημένη υποψήφιος περικυκλώθηκε από «cordon sanitaire» που συνέδεε όλες τις παραδοσιακές δυνάμεις, τόσο αριστερές όσο και δεξιές. Ωστόσο, το ήμισυ του εκλογικού σώματος δεν υπέκυψε σε αυτή τη χειραγώγηση: είτε ψήφισε υπέρ του Le Pen, είτε απείχε είτε ψήφισε με κενά ή χαλασμένα ψηφοδέλτια.

    Υπό αυτή την έννοια, ούτε καν οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2017 έχουν διαψεύσει την ύπαρξη συνεχόμενων τεκτονικών αλλαγών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Οι αιτίες αξίζουν παραπέρα διερεύνησης. Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί είναι η πολύπλοκη εσωτερική κρίση που εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους σε ολόκληρη τη Δύση. Η φυσιογνωμία της δεν είναι ακόμη κατανοητή κι έτσι προκαλεί πρωτοφανείς ταραχές σε μεγάλες μάζες πληθυσμών. Ο κόσμος συνειδητοποιοεί, ενστικτωδώς, ότι μεγάλα ζητήματα παραμένουν ανεπίλυτα. Αρχίζει να καταλαβαίνει ότι οι ηγέτες δεν είναι σε θέση να επιλύσουν αυτά τα ζητήματα. Ο κόσμος γίνεται δύσπιστος για την ανεπάρκεια των εξηγήσεων που προσφέρονται. Αισθάνεται όλο και μεγαλύτερη καχυποψία απέναντι στην πολιτική τάξη. Αντιμετωπίζει με περιφρόνηση τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης. Τα ΜΜΕ όχι μόνο δεν λένε την αλήθεια – την κρύβουν ενεργά, αξιοποιώντας μια πλούσια ποικιλία εξαπάτησης.

    Αυτό δεν πάει να πει ότι οι Ευρωπαίοι έχουν κατανοήσει τα αίτια. Ωστόσο, αρκεί για να προκαλέσει μια «γνωσιολογική παραφωνία» ως αποτέλεσμα μιας όλο και εντονότερης αντίφασης μεταξύ της πραγματικότητας που είναι αντιληπτή από πάνω και της άξεστης πραγματικότητας που παρατηρείται στην καθημερινή ζωή.

    Παρόμοια φαινόμενα εμφανίζονται στην Ανατολική Ευρώπη και στα νέα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνοδευόμενα από μια ποικιλία εκδηλώσεων τοπικών εμπειριών. Η αίγλη της Ευρώπης ξεθωριάζεται. Η έλξη μετατρέπεται σε αποστροφή και ακόμη σε εχθρότητα. Αυτό αποδεικνύεται από το αποτέλεσμα των πρόσφατων προεδρικών εκλογών στη Μολδαβία, από τις σχέσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Βρυξελλών, Βουδαπέστης και Βρυξελλών, από πολλές ανάλογες ενδείξεις που επηρεάζουν τη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη, όχι λιγότερο από τη Νότια Ευρώπη. Παντού, ο αριθμός των ευρωσκεπτικιστών αυξάνεται. Οι νέες πολιτικές οργανώσεις που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια (Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου, Το Κίνημα Πέντε Αστέρων στην Ιταλία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία) καταδεικνύουν αυτή την ευθραυστότητα και την αστάθεια. Η ανάπτυξη, όμως, δεν έρχεται, η ποσοτική χαλάρωση δεν μπορεί να διαρκέσει αιωνίως, το ποσοστό απασχόληης παραμένει στάσιμο, ή πέφτει. Αναμένεται μαζικός αυτοματισμός, ο οποίος και θα μειώσει ακόμη περισσότερο την πιθανότητα η πιθανότητα ανώδυνων λύσεων στο πρόβλημα της ανεργίας. Η μεσαία τάξη υποφέρει από μόνιμη μείωση του βιοτικού επιπέδου. Το «κοινωνικό συμβόλαιο» – το οποίο υποστήριζε την Ένωση και συνίστατο σε ανταλλαγή εκπληρωμενων υποσχέσεων για την ευημερία από πάνω και ψήφοι από κάτω – σήμερα έχει πάψει να λειτουργεί. Οι ελίτ είναι ανίκανες να κρατούν αυτό το συμβόλαιο, με αποτέλεσμα ο λαός να μη διατίθεται πια να τους ψηφίσει. Οι φυγοκεντρικές δυνάμεις εντείνονται.

    Οι απαντήσεις από τις Βρυξέλλες είναι γελοία ανεπαρκείς. Η αλαζονική απάντηση που δίνουν στα αιτήματα, έστω ασαφή, για ριζική αλλαγή, είναι να εξαπολύσουν κατηγορίες για «λαϊκισμό». Διαστρεβλώνοντας , απονομοποιώντας τις απαιτήσεις για δημοκρατία, διαφάνεια, δίκαιη διακυβέρνηση εξαπολύουν καταδίκες για παράνομες, αν όχι ανατρεπτικές, ενέργειες. Η ιδεοληπτική επανάληψη του υποτιμητικού όρου “λαϊκισμός” αποτελεί απειλή για τον λαό.

    Η αυξανόμενη πίεση από κάτω πιστεύουμε, αντιθέτως, ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί και να κατευθυνθεί προς μια βαθιά δημοκρατική μεταρρύθμιση των σημερινών ευρωπαϊκών θεσμών. Θεσμοί που απέχουν εκατομμύρια μίλια από τις ιδέες των ιδρυτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκείνοι που έχουν στερήσει τους λαούς από τις μορφές εθνικής δημοκρατίας που είχαν συνηθήσει, για καλό ή κακό, για να τους αντικαταστήσουν με υπερεθνικούς θεσμούς, χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση και πλήρως υποταγμένοι στις εξουσίες του διεθνούς χρηματοοικονομικού κεφαλαίου.

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση περνάει αυτή τη συστημική και πολύπλευρη κρίση χωρίς καμία ενωτική ιδέα. Ως αντικατάστατο οποιουδήποτε διαλόγου, η Ρωσία έχει γίνει αντικείμενο καθημερινής κριτικής, συνοδευόμενης από δηλώσεις πολλών Ευρω-αμερικάνων ηγετών που ισοδυναμούν με προβλέψεις μιας επικείμενης επίθεσης. Στη συνέχεια, ισχυριζόμενο ότι για να αντισταθεί σε αυτή την λεγόμενη επιθετικότητα, είναι απαραίτητο να πολλαπλασιάσουμε και να εντείνουμε τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ δίπλα στα σύνορα της Ρωσίας, το ΝΑΤΟ συνεχίζει την επέκτασή του, επιστρατεύοντας το Μαυροβουνίο, πιέζοντας να ενταχθούν όλες τις χώρες της πρώην γιογκοσλαβίας. Γίνονται ολοένα και πιο ρητά βήματα για να προσχωρήσει και η Ουκρανία. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να είναι προφανές, ακόμη στους πιο απληροφόρητους παρατηρητές, ότι το ΝΑΤΟ είναι ικανό να προκαλέσει μια πολύ επικίνδυνη και μη-προβλέψιμη σύγκρουση με τη Ρωσία.

    Η διεθνής κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τα αποτελέσματα των αμερικανικών εκλογών του 2016. Ένα άλλο πρόσωπο της Αμερικής έχει αποκαλυφθεί στους Ευρωπαίους, πολύ διαφορετικό από εκείνο που πούλησαν στο κοινό το ευρωπαϊκό πολιτικό κατεστημένο και τα ΜΜΕ. Πρόκειται για το πρόσωπο μιας χώρας που έχει κατασπαραχθεί και τεμαχιστεί από εσωτερικές αντιφάσεις – ίσως πιο βαθιές από ποτέ στην – όχι τόσο μακρινή – ιστορία της. Μια χώρα αβέβαιη για το μέλλον της, αντιμέτωπο με μια προφανή οικονομική και κοινωνική κρίση. Η σημερινή Ευρώπη, όμως, αντί να κατανοήσει το πρόβλημα και να αναλάβει την ευθύνη να συμβάλει στην εποικοδομητική επίλυση του με στόχο την εξασφάλιση της ειρήνης, στηρίζει με ουσιαστική ομοφωνία την κάστα που έφερε τις ΗΠΑ στη σημερινή της κατάσταση.

    Δεν αναγνωρίζει την αποτυχία της παγκοσμιοποίησης ως «φιλοσοφίας». Ο καπιταλισμός του καζίνο δεν παράγει ανάπτυξη. Οι νεοφιλελεύθερες συνταγές δεν προσφέρουν λύση. Η ανάπτυξη των δύο τελευταίων αιώνων δεν μπορεί να είναι βιώσιμη. Αντίθετα, θα οδηγήσει σε κατάρρευση οικοσυστημάτων.Ο ανταγωνισμός οδηγεί σ’έναν πόλεμο όλων εναντίον όλων. Η κοινωνική αδικία που εγκαθίσταται παντού οδηγεί στον όλεθρο. Καταλήγει νομοτελειακά σε κοινωνικές συγκρούσεις, αυταρχισμό, αιματοχυσία.

    Οι προτάσεις που έρχονται από την Ευρώπη είναι η γνωστή παλαιά παγκοσμιοποίηση, τα γνωστά οράματα μιας σωτηριακής και «αναπόφευκτης» τεχνικής προόδου, η ίδια γνωστή επιθυμία να ομογενοποιηθούν τα έθνη και οι ιστορίες τους με ενιαίο παγκόσμιο χωνευτήρη, η ίδια Αγορά ως αφεντικό του χρήματος, των πραγμάτων και ακόμα των σκέψεων, η ολοένα και πιο απάνθρωπη ιδέα του «εκσυγχρονισμού», μια αλαζονική απαίτηση να υπαγορεύει τους νόμους της και στη Φύση.

    Δεν χωράει ανθρώπινο όν σε αυτό το σενάριο. Ακόμη χειρότερα: οι ιδέες αυτές (στο μέτρο που αυτές μπορούν να θεωρηθούν ιδέες) είναι αδύνατες στην πράξη. Αυτές οι ιδέες ενός έβδομου του παγκόσμιου πληθυσμού δεν μπορούν να επιβληθούν στους υπόλοιπους έξι έβδομους. Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να γίνουν πραγματικότητα: πόλεμος, βία. Ο πόλεμος, εάν συμβεί, θα φέρει μια μικρή ομάδα νικητών μαζί με καταστροφές σε μια κλίμακα δύσκολο να φανταστεί κανείς.

    Μια από τις αιτίες αυτής της κρίσης είναι ιδιαίτερα Δυτικής προέλευσης. Πρόκειται για την αδυναμία ή απροθυμία των δυτικών ελίτ να συγκρατήσουν τον ευρωκεντρισμό τους. Εξακολουθούμε να θεωρούμε τον εαυτό μας (αυτό ισχύει και για την ευρωπαϊκή αριστερά, όχι λιγότερο απ’ο τι για την παραδοσιακή δεξιά ) κέντρο του κόσμου. Σήμερα αυτό είναι προφανώς λάθος. Σε αυτή την μη ρεαλιστική αντίληψη οφείλονται όλα τα τραγικά σφάλματα που σημειώθηκαν στην Ευρώπη και στη Δύση. Εμποδίζει την αναγνώριση της ποικιλομορφίας των πολιτισμών, των θρησκειών και των παραδόσεων της Γης. Είναι και ο καρπός και η αιτία της παγκοσμιοποίησης, η οποία φιλοδοξεί να ομογενοποιεί όλους τους πολιτισμούς και ακυρώνει την ανυπέρβλητη ποικιλομορφία του σύγχρονου κόσμου.

    Επιχειρείται – σε πείσμα της πραγματικόττας – να αντιπαραβληθεί το ισοπεδωτικό πνεύμα της παγκοσμιοποίησης με τον απομονωτισμό και την αυτάρχεια. Στην πραγματικότητα είναι άλλη η αντιπαράθεση. Υπάρχει μια λογική και φιλειρηνική στάση , η οποία υποκαθιστά τον «ανταγωνισμό» (τον αγώνα όλων σε βάρος όλων των άλλων) με «συνεργασία», «σεβασμό», «ισότητα στην πολυμορφία».

    Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι προϊόντα όχι μόνο ενός ακραίου νεοφιλελευθερισμού αλλά και της αυταρχικής ιδέας της ομοιομορφίας που διασφαλίζει η αγορά. Η πραγματικότητα αντιφάσκει με αυτή τη νοσηρή προοπτική. Το αποτέλεσμα αυτής της αντίφασης μέσα στις δυτικές ελίτ, ιδίως εκείνες στην Ευρώπη, είναι μια μιλιταριστική υστερία, μισαλλόδοξη και όλο και πιο επιθετική. Το ΝΑΤΟ έγινε επίκεντρο της ανάπτυξης και αναπαραγωγής αυτής της υστερίας. Η έξοδος από το ΝΑΤΟ αποτελεί απαραίτητο πρώτο βήμα για να στραφεί η Ευρώπη προς έναν σοβαρό συλλογικό προβληματισμό σχετικά με την εθνική κυριαρχία ως εργαλείο για την προστασία των λαών από την παγκοσμιοποιημένη συμμαχία.

    Από εδώ και πέρα, η ιδέα ενός «ευρωπαϊκού στρατού», που να αντικαθιστά το ΝΑΤΟ, κερδίζει έδαφος. Θα έπρεπε αυτό το επιχείρημα να προβληθεί ως εναλλακτική λύση. Παρ’όλα αυτά απαιτεί μια ταυτόχρονη αναθεώρηση των σημερινών εννοιών της συλλογικής ασφάλειας και μια αλλαγή της έννοιας του «εχθρού». Ο ευρωπαϊκός στρατός δεν μπορεί να είναι διπλότυπο του ΝΑΤΟ, γιατί αυτό θα σήμαινε μόνο τερατώδη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, οι οποίες είναι ήδη υπερβολικές. Υπάρχει και το ζήτημα ότι ο επιλεγμένος “εχθρός” – (η Ρωσία σήμερα; η Κίνα θα είναι ο επόμενος) δεν είναι εχθρός. Τέλος, η παγκόσμια κρίση απαιτεί να καταλάβουμε ότι ο αυριανός κόσμος θα κλονιστεί από πολλές απειλές, όχι στενά στρατιωτικές στη φύση τους. Έτσι ο ευρωπαϊκός στρατός θα πρέπει να διαμορφωθεί όχι μόνο για να εκπληρώσει τα καθήκοντα της στρατιωτικής ασφάλειας, αλλά, πρώτα απ ‘όλα, να προστατεύσει τον ευρωπαϊκό πληθυσμό από διάφορες απειλές, που έχουν ήδη επανειλημμένα προβλεφθεί.

    Η επιπόλαια σχεδιασμένη διεύρυνση της Ένωσης κατά τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας του αιώνα, υποβοηθούμενη από τις θανατηφόρες αυταπάτες των νέων μελών, έχει συγκολλήσει δύο Ευρώπες, διαφορετιών ιδεών και αρχών. Σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι μόνο διαφορετικές αλλά κάθετα αντίθετες. Η σημερινή Ευρώπη δημιουργήθηκε με στόχο να ξεπεραστούν αυτές τις διαιρέσεις, οι οποίες κορυφώθηκαν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία άνοιξαν καινούργια σελίδα με το παράδειγμα συμφιλίωσης που έδωσαν. Το παράδειγμα προτάθηκε ως σχέδιο μακροπρόθεσμο ενάντια στον Ναζισμό. Τα νέα κράτη μέλη όμως δεν επιθυμούν τέτοιου είδους συμφιλίωση. Έχουν αναγκαστεί να ενταχθούν, πρώτον, στο ΝΑΤΟ και στη συνέχεια σε μια Ενώση που τις αρχές της δεν τις συμμμερίζονται. Έχουν κουβαλήσει μαζί τους ένα σωρό αντι-ρωσικού ρεβανχισμού και το πνεύμα του ψυχρού πολέμου. Τους λείπει κάθε σχέση με τον αγώνα ενάντια στον ναζισμό. Πολλές φορές συμπαθούν ανοιχτά την πολιτική των Ναζί. Ήδη από την αρχή εμφανίστηκε μια ισχυρή αντίθεση στις ιδέες τις μεταπολεμικής συμφιλίωσης, ακόμα τις πιο ρεαλιστικές και ειρηνικές. Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού ακούμε έντονα παράπονα σε συνδυασμό με μια επίμονη απαίτηση για αύξηση των εθνικών στρατιωτικών προϋπολογισμών έως και 2% του ΑΕΠ. Αυτό χρειάζεται – λένε – για να προστατευθεί η Δύση από έναν εχθρό, ο οποίος είναι, ουσιαστικά, οι υπόλοιποι έξι δισεκατομμύρια άνθρωποι που αποτελούν τον πληθυσμό της γης. Η μόνη λογική αντίδραση είναι να απόρρηφθεί αυτή η τρέλα.

    Χρειάζεται μια νέα Ευρώπη, η οποία να διορθώνει τα σοβαρά λάθη που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής της Ένωσης μέχρι σήμερα. Δεν υπάρχουν μόνο λάθη, αλλά και εσκεμμένες προσπάθειες να παρεμποδιστεί η θεμελιώδης ιδέα της οικοδόμησης μιας δημοκρατικής, αντιφασιστικής, κυρίαρχης Ευρώπης. Ήρθε η ώρα ν’αλλάξουμε αυτή την κατάσταση και ν’ασπαστούμε για άλλη μια φορά τις αρχικές ιδέες. Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη των λαών, μια Ευρώπη που να επιστρέφει στις ρίζες της δημοκρατίας της – τις εθνικές ρίζες. Δεν μπορούν να αντικατασταθούν αυτές οι ρίζες με υπερεθνικούς θεσμούς που στερούνται τόσο ταυτότητας όσο και ψυχής και πουβασίζονται στη γραφειοκρατία χωρίς δημοκρατική νομιποίηση. Αυτή η νομιμοποίηση μπορεί να στηριχθεί μόνο στη νομιμότητα των εθνικών δημοκρατιών. Χρειάζεται, οι νέοι υπερεθνικοί θεσμοί να εμπλουτίσουν αυτές τις ιστορικές ρίζες, όχι να τις αντικαταστήσουν ή να τους υπονομεύσουν. Χρειάζεται ένα νέο επίπεδο πραγματικής δημοκρατίας που δεν έχει ακόμα δημιουργηθεί. Αυτό είναι που οι θεσμοί δεν έχουν ούτε καταφέρει ούτε κατανοήσει. Συνεπώς, το Συμβούλιο, η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο δεν εχουν νόμιμη ισχύ. Οι Συνθήκες του Μάαστριχτ, της Νίκαιας και της Λισαβόνας έχουν επιβληθεί από τα πάνω και προορίζονται να υπηρετήσουν την εξουσία, ακόμη και την κυριαρχία, των παγκόσμιων οικονομικών κύκλων. Το έκτρωμα της σημερινής Ευρώπης, χωρίς αρχές, χωρίς αλληλεγγύη, είναι ο καρπός του “ανταγωνισμού” και της αγοράς, που παρουσιάζονται ως αναμφισβήτητα, που τίθενται πάνω από τη βούληση και τα συναισθήματα των ανθρώπων.

    Επομένως χρειάζεται μια νέα Ευρώπη. Δεν θα έχει τα ίδια γεωγραφικά σύνορα με τα σημερινά, αφού δεν είναι αυτονόητο ότι όλες οι χώρες και τα έθνη αυτής της Ευρώπης θα μοιράζονται τις αρχές της. Θα χρειαστεί μια Συντακτική Συνέλευση, εκλεγμένη από τους ενδιαφερόμενους λαούς, για να καθορίσει τους βασικούς θεσμούς. Αυτή η συνέλευση θα πρέπει να καταρτήσει ένα γνήσιο Σύνταγμα, το οποίο θα ξεπεράσει τους περιορισμούς μιας «διεθνούς συνθήκης» για να αποτελέσει τη βάση μιας σωστής Ένωσης. Ένα τέτοιο Σύνταγμα θα πρέπει να εγκριθεί όχι μόνο από τα εθνικά κοινοβούλια, αλλά και άμεσα από το λαό, μέσω δημοψηφίσματος.

    Όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αυτό που χρειάζεται σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ανθρωπότητα ξεπερνάει τα όρια διασπαρτών μέτρων διακυβέρνησης. Απαιτούνται σοβαρές μεταρρυθμίσεις σε σχέση με τους τρόπους λειτουργίας της κοιννωίας. Πρέπει να δημιουργηθούν νέες προτεραιότητες με πολύ υψηλότερη ηθική από την κυρίαρχη και ανεξέλεγκτη δύναμη της αγοράς. . Μια φιλοσοφία που βασίζεται στον ανταγωνισμό, καταπατώντας τη δημόσια ηθική, πρέπει να ενδώσει στην κοινωνική δικαιοσύνη και την ειρήνη.

    • Giulietto Chiesa (Ιταλία), ευρωβουλευτής (2004-2009) · Πρόεδρος της πολιτικής ένωσης Alternativa

    • Michel Collon (Βέλγιο), δημοσιογράφος, διευθυντής της ιστοσελίδας Investig’Action

    • Javier Couso Permuy (Ισπανία), ευρωβουλευτής, Ομάδα Ενωμένη Αριστερά

    • Ίνακι Ιραζαμπαλμπεϊτία (Χώρα των Βάσκων). Βουλευτής του ΕΚ (2013-2014), μέλος του διοικητικού συμβουλίου του πολιτικού κόμματος Aralar

    • Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος (Ελλάδα), δημοσιογράφος, συγγραφέας, συντονιστής της Πρωτοβουλίας Δελφών, εκδότης της ιστοσελίδας Defend Democracy Press

    • Kostadinka Kuneva (Ελλάδα), ευρωβουλευτής, Ομάδα Ενωμένης Αριστεράς

    • Sergey Kurginyan (Ρωσία), Πρόεδρος του πολιτικού κινήματος ουσίας του χρόνου

    • Άννα Μιράντα (Γαλικία), ευρωβουλευτής (2012-2013 και 2018-2019), ομάδα Πράσινοι / ΕΕΣ · Μέλος του διοικητικού συμβουλίου του πολιτικού κόμματος Bloque Nacionalista Galego

    • Ghenadi Mitriuc (Μολδαβία), βουλευτής, ομάδα Σοσιαλιστικών Κόμματος

    • Oleksandr Moroz (Ουκρανία), πρόεδρος, πολιτικό κόμμα για την αλήθεια και τη δικαιοσύνη

    • Janusz Niedzwiecki (Πολωνία), μέλος του συμβουλίου του πολιτικού κόμματος Zmiana

    • Ρίμπος Πσσόφ (Ρωσία), Ινστιτούτο Κοινωνικοοικονομικών και Πολιτικών Μελετών

    • Roberto Quaglia (Ιταλία), συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας, πολιτική ένωση Alternativa

    • Ο Dimitri Rempel (Γερμανία), Πρόεδρος του πολιτικού κόμματος Einheit

    • Piero San Giorgio (Ελβετία), συγγραφέας, μέλος της ένωσης Alternativa

    • Bogdat Tirdea (Μολδαβία), βουλευτής, ομάδα Σοσιαλιστικών Κόμματος

    • Vasyl Tsushko (Ουκρανία), αντιπρόεδρος, πολιτικό κόμμα για την αλήθεια και τη δικαιοσύνη

    • Hannes Wilhelm-Kell (Γερμανία), πρόεδρος, πολιτικό κόμμα Luzyska Alianca

    • Ζαχάρ Ζαχαρίεφ (Βουλγαρία), μέλος Εθνικού Συμβουλίου του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Πρόεδρος του Ιδρύματος Slavyani

    • Tatjana Ždanoka (Λετονία), ευρωβουλευτής, Ομάδα Verts / EFA, συμπρόεδρος του πολιτικού κόμματος της ρωσικής Ένωσης της Λεττονίας

  • Ανοιχτή επιστολή προς τον Γιάνη Βαρουφάκη: Το σχέδιο Β λέγεται δημοκρατία

    ImageProxy.mvcImageProxy2.mvc

    Ανοιχτή επιστολή προς τον Γιάνη Βαρουφάκη:

    Το σχέδιο Β λέγεται δημοκρατία

    των Thomas Coutrot (οικονομολόγος, επιστημονική επιτροπή Attac Γαλλίας) και Bruno Théret (οικονομολόγος, διευθυντής ερευνών, Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών – CNRS)

    Αγαπητέ Γιάνη Βαρουφάκη,

    Επί πέντε μήνες ήσασταν η ζωντανή έκφραση των ελπίδων πολλών ευρωπαίων πολιτών. Προσφέρατε έναν αέρα διανοητικής ειλικρίνειας και αυστηρότητας στον κύκλο των γκρίζων ανθρώπων του Eurogroup. Προσπαθήσατε με πείσμα να τηρήσετε τον λόγο σας απέναντι στους έλληνες ψηφοφόρους: να βάλετε τέλος στην λιτότητα παραμένοντας στο ευρώ. Αλλά τέλη Ιουνίου τα ζόμπι του  Eurogroup και του Συμβουλίου, ενισχυμένα από την απομόνωση της Ελλάδας και ασθενή κινήματα αλληλεγγύης στην Ευρώπη, σας έστειλαν ένα τελεσίγραφο: υποκύψτε η εγκαταλείψτε το εrafυρώ.

    Η νίκη του «ΟΧΙ» στο δημοψήφισμα της 5 Ιουλίου ενίσχυσε την νομιμοποίηση της άρνησης σας των απαιτήσεων των δανειστών. Στις 13 Ιουλίου γνωστοποιήσατε (1) την πρόταση που κάνατε στον Αλέξη Τσίπρα την νύχτα του δημοψηφίσματος, « ένα τρίπτυχο δράσεων» για την αποφυγή της υποταγής: «έκδοση IOUs» (αναγνωρίσεων οφειλής σε ευρώ ήτοι ένα συμπληρωματικό νόμισμα που θα βασίζεται σε μελλοντικά φορολογικά έσοδα), «ένα κούρεμα των ελληνικών ομολόγων» που κατέχει η ΕΚΤ από το 2012 για την μείωση του χρέους και την «την θέση υπό έλεγχο της Τράπεζα της Ελλάδος που ελέγχεται από την ΕΚΤ.» Αλλά ο Αλέξης Τσίπρας απέρριψε το σχέδιο αυτό και δέχθηκε την παραίτηση σας.

    Στις 20 Ιουλίου, στο Ελληνικό Κοινοβούλιο αρνηθήκατε να πάτε να υπερψηφίσετε την Συμφωνία της 13 Ιουλίου παρατηρώντας αυτό το καίριο σημείο: “όταν οι κοινωνία θα αρχίσει να νοιώθει στα σπλάχνα της τις καταστροφικές συνέπειες του νέου σχεδίου λιτότητας, “όταν οι νέοι και οι ηλικιωμένοι θα βγουν στους δρόμους η θα μείνουν απελπισμένοι στα σπίτια τους, αντιμέτωποι αυτών των συνεπειών, ποιος θα αντιπροσωπεύει όλους αυτούς των οποίων ήμασταν ως τώρα η φωνή στον πολιτικό χώρο;”

    Η ενότητα του ΣΥΡΙΖΑ, ένα εργαλείο που με υπομονή έχτισε η ελληνική αριστερά, είναι πολύτιμη. Αυτό εξηγεί μάλλον που δεν ηγηθήκατε της συζήτησης επί των εναλλακτικών σας προτάσεων. « Υπήρχε εναλλακτική λύση; με ρώτησε ο πρωθυπουργός την περασμένη Τετάρτη. Πιστεύω ότι ναι, υπήρχε. Αλλά δεν θα πω περισσότερα. Δεν είναι στιγμή να το συζητήσουμε. Το σημαντικό είναι ότι το βράδυ του δημοψηφίσματος ο πρωθυπουργός είπε ότι δεν υπήρχε εναλλακτική λύση.»

    Ωστόσο η  απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να υποκύψει, και, χειρότερα ακόμα, να υλοποιήσει ο ίδιος τις απαιτήσεις των δανειστών, είναι τραγική. Όπως και σεις είμαστε τρομοκρατημένοι από τιε πολιτικές συνέπειες της 13 Ιουλίου. Η ριζοσπαστική αριστερά που ήρθε στην εξουσία και της οποίας η νομιμοποίηση να βάλει τέλος στη λιτότητα επιβεβαιώθηκε μέσω του δημοψηφίσματος, εμφανίστηκε όχι μόνο ανίκανη να αρνηθεί ένα σχέδιο λιτότητας που καταστρέφει την δημοκρατία, αλλά και διεκδικεί να το διαχειριστεί η ίδια. Ακόμα και αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή βραχυπρόθεσμα, η επιστροφή στην αντιπολίτευση, όπως την επιθυμήσατε, θα ήταν προτιμότερη για το μέλλον της.

    Αν όμως ένα σχέδιο Β ήταν εφικτό, όπως το πιστεύετε, τότε το λάθος είναι ακόμα πιο τραγικό. Αυτή η κρίσιμη συζήτηση αναπτύσσεται σήμερα εντός της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Η Αριστερή Πλατφόρμα του ΣΥΡΙΖΑ είχε προτείνει στις 24 Μαΐου η παύση πληρωμών και την κρατικοποίηση  των τραπεζών. Ο Éric Toussaint υπέβαλε στις 13 Ιουλίου ένα πιο εκτενές κατάλογο μέτρων (2) αναγνωρίζοντας ότι, όπως φαίνεται, η απόρριψη της λιτότητας επιβάλει την υιοθέτηση αναγκαίων και επειγόντων μονομερών ενεργειών που σίγουρα θα θεωρηθούν ως ενδείξεις ανυπακοής από τους σημερινούς ηγέτες της ΕΕ, ακόμα και αν δεν αντιβαίνουν υποχρεωτικά στις υπάρχουσες συνθήκες (3).

    Αντίθετα των όσων υποστηρίζουν αξιόλογες προσωπικότητες όπως οι Etienne Balibar, Sandro Mezzadra και Frieder Otto Wolf (4), τέτοιες εναλλακτικές προτάσεις δεν πρέπει να θεωρούνται ως « αυταρχικές και μη εφαρμόσιμες θεωρίες ‘ελέγχου’ της νομισματικής πολιτικής και των κινήσεων κεφαλαίου». Κατά τον ίδιο τρόπο μπορούμε να αντιπαραθέσουνε στην άποψη του μεγάλου κοινωνιολόγου Boaventura de Sousa Santos ότι « αν μία χώρα δείξει ανυπακοή, θα πρέπει να διωχθεί και το χάος δεν θα μπορέσει να αποφευχθεί»(5)», ότι, με δεδομένο το περιεχόμενο της « συμφωνίας» της 13 Ιουλίου, το χάος είναι εγγυημένο αν το κράτος συμμορφωθεί.

    Ο Pablo Iglesias, ηγέτης του Podemos, δεν βλέπει καμία εναλλακτική επιλογή από αυτή της «συμφωνίας» της 13ης Ιουλίου, « το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, αυτή είναι η αλήθεια της εξουσίας» (6). Αλλά αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, αν καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί να σταματήσει την λιτότητα χωρίς να βουλιάξει στο χάος – και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία θα αντιμετωπίσουν ανάλογες δυσκολίες με αυτές της Ελλάδας (7) – η νεοφιλελεύθερη παγίδα δεν αφήνει κανένα περιθώριο. Αν καμία χώρα δεν μπορεί από μόνη της να κάνει ένα βήμα διαφορετικό και να πάρει ένα διαφορετικό μονοπάτι για να δείξει έναν άλλο δρόμο, το μόνο που μένει είναι να κρατήσουμε ρητορικά την προοπτική μίας «άλλης Ευρώπης» περιμένοντας μία πανευρωπαϊκή πολιτική κρίση και/η μία συστημική κατάρρευση της ευρωζώνης που θα βάλει όλες τις χώρες στην ίδια μοίρα.

    Επί χρόνια, με άλλους, αντισταθήκαμε σε όσους υποστήριζαν ότι η έξοδος από την ευρωζώνη είναι μία προϋπόθεση για όποια εναλλακτική πολιτική. Η εγκατάλειψη του ευρώ έχει σημαντικό οικονομικό και πολιτικό κόστος για την χώρα που το εγκαταλείπει. Επίσης η υπόδειξη της Γερμανίας σαν τον κυριότερο ένοχο, και η υποστήριξη της επιστροφή της εξουσίας σε εθνικό επίπεδο ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε λύση, είναι ένα σημαντικό λάθος που αγνοεί την τεράστια ευθύνη όλων των εθνικών ελίτ στην διαμόρφωση της παρούσας κατάστασης και τροφοδοτεί μία εθνικιστική ηθολογία.

    Πιστεύουμε όπως εσείς, ότι υπάρχουν αξιόλογες εναλλακτικές οικονομικές και νομισματικές πολιτικές που μπορούν να αποφασιστούν μονομερώς. Ριζικές πολιτικές, σίγουρα, αλλά απολύτως λογικές και σίγουρα προτιμότερες από την βέβαιη οικονομική και πολιτική καταστροφή στην οποία θα οδηγήσει η « συμφωνία» της 13ης Ιουλίου. Πιστεύουμε, όπως και εσείς, ότι η Ελλάδα, στην παρούσα κατάσταση επείγουσας αναγκαιότητας, θα έπρεπε – και μπορεί ακόμα – να προκηρύξει μονομερώς μία προσωρινή παύση πληρωμών (moratorium) επί του χρέους, να δημιουργήσει ένα συμπληρωματικό νόμισμα, να επιτάξει την Κεντρική Τράπεζα και να κρατικοποιήσει τις τράπεζες, να επιβάλει μία αποτελεσματική φορολόγηση των πιο εύπορων τάξεων (έχοντας υπόψη ότι οι μισθωτοί και συνταξιούχοι τόσο για το ΦΠΑ όσο για την φορολογία του εισοδήματος τους δεν έχουν ουσιαστικά περιθώρια φοροδιαφυγής).

    Τέτοια μέτρα εγκυμονούν βεβαίως κινδύνους, ιδίως αν αυτοσχεδιάζονται βιαστικά: κατάρρευση των τραπεζών, μη αποδοχή του συμπληρωματικού νομίσματος, απόδραση κεφαλαίων. Αλλά όσο η λαϊκή υποστήριξη είναι μεγάλη, τόσο μικρότεροι θα είναι οι κίνδυνοι. Η επιτυχία του δημοψηφίσματος και η λαϊκή αποδοκιμασία της « συμφωνίας» της 13ης Ιουλίου δείχνουν ότι μία ευρύτατη λαϊκή κοινωνική βάση υπάρχει στην Ελλάδα για την υποστήριξη μίας πολιτικής βασισμένης στην αξιοπρέπεια και την δικαιοσύνη, αξίες που καταπατήθηκαν από τους δανειστές. Αυτή η πολιτική θα έδινε ελπίδα στους λαούς της Ευρώπης και θα ενίσχυε την αλληλεγγύη τους που ως τώρα παραμένει αδύναμη.

    Τέτοια μονομερή μέτρα προφανώς θα οδηγήσουν τους δανειστές να επιθυμήσουν την αποβολή της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, έστω και αν αυτό εκμηδενίσει τις πιθανότητες να αποπληρωθούν κάποτε. Η έλλειψη μίας νομικής βάσης για μία αποβολή θα προκαλούσε έντονες γεωπολιτικές εσωτερικές διαμάχες σε ένα τέτοιο αντίποινο. Η τιμωρία μίας χώρας που προσπαθεί με θάρρος να βγει από την άβυσσο και να λύσει μία ανθρωπιστική κρίση θα είχε σίγουρα ένα σημαντικό πολιτικό κόστος για τους γκρίζους ανθρώπους των δανειστών. Η συζήτηση που θα άνοιγε θα ενίσχυε την οικοδόμηση ενός δημόσιου ευρωπαϊκού χώρου χωρίς τον οποίο η αναγκαία επανίδρυση θα παραμείνει ένα σχήμα λόγου. Γιατί είναι άλλο να γυρίζεις την πλάτη στη Ευρώπη, ως την υπεύθυνη όλων των προβλημάτων και άλλο να αποδείξεις με πράξεις ότι ο σεβασμός της βούλησης των ψηφοφόρων και η υπεράσπιση των συμφερόντων των κατώτερων κοινωνικών τάξεων απαιτεί μία ρήξη με τις υποδείξεις των γκρίζων ανθρώπων που έχουν κατακτήσει την εξουσία στην Ευρώπη.

    Χάρις στην σαφήνεια και την επιμονή που εσείς και ο Αλέξης Τσίπρας δείξατε αυτούς τους μήνες διαπραγμάτευσης ήσασταν πολύ κοντά να μας το αποδείξετε. Αγαπητέ Γιάνη Βαρουφάκη, θα προσφέρατε μία μεγάλη υπηρεσία στην Ελλάδα και στην Ευρώπη αν αναλαμβάνατε, ανοιχτά και δημόσια, την μάχη για το σχέδιο Β, δηλαδή τον αγώνα για την δημοκρατία στην Ελλάδα και την Ευρώπη. 

    Σημειώσεις:

    1 http://www.newstatesman.com/world-affairs/2015/07/exclusive-yanis-varoufakis-opens-about-his-five-month-battle-save-greece, δημοσιεύτηκε 13 Ιουλίου 2015

    2 Eric Toussaint, “Une alternative est possible au plan négocié entre Alexis Tsipras et les créanciers à Bruxelles” – Υπάρχει εναλλακτική λύση για το σχέδιο που διαπραγματεύτηκαν ο Αλέξης Τσίπρας και οι δανειστές στις Βρυξέλλες, http://cadtm.org/Une-alternative-est-possible-au

    3 Attac and Fondation Copernic, Que faire de l’Europe. Désobéir pour reconstruire, Les liens qui libèrent – Τι να κάνουμε την Ευρώπη. Ανυπακοή για να την ξαναχτίσουμε – Οι δεσμοί που ελευθερώνουν, 2014

    4 Etienne Balibar, Sandro Mezzadra Frieder Otto Wolf: “Le Diktat de Bruxelles et le dilemme de Syriza »,http://blogs.mediapart.fr/blog/ebalibar/190715/etienne-balibar-sandro-mezzadra-frieder-otto-wolf-le-diktat-de-bruxelles-et-le-dilemme-de-syriza

    5 Boaventura de Sousa Santos, “Fatal tests”, 23.7.2015

    6 http://www.europapress.es/nacional/noticia-pablo-iglesias-resignado-ocurrido-grecia-verdad-poder-20150716153300.html

    7 Αντίθετα με την Ελλάδα, η Ισπανία αναχρηματοδοτεί το χρέος της και τα ελλείμματα της μέσω των χρηματοπιστωτικών αγορών, αλλά θα αντιμετώπιζε μία εκτίναξη των επιτοκίων δανεισμού αν πειραματιζόταν εναλλακτικές πολιτικές.

    Μετάφραση: Θάνος Κονταργύρης

    ΠΗΓΗ: www.contra-xreos.gr

  • Συζήτηση με τον Δήμαρχο Αίγινας για την Ευρώπη των Πολιτών

    Πριν από τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015 που έφεραν στην εξουσία τη σημερινή μας κυβέρνηση, ένας γερμανός καθηγητής πανεπιστημίου ο κύριος Juergen Link, μαζί με ομάδα υποστηρικτών, δημοσίευσε μια “Έκκληση από Γερμανοέλληνες και Ελληνογερμανούς” (Για μια αμερόληπτη και δίκαιη ανταπόκριση στις δημοκρατικές αποφάσεις του ελληνικού λαού).
    Πρόκειται ουσιαστικά για διαμαρτυρία κατά της εχθρικής και δόλιας στάσης των ΜΜΕ της Γερμανίας ενάντια στην Ελλάδα και στους Έλληνες. Μέχρι σήμερα έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη περίπου 1.500 πολιτών, κυρίως στις γερμανόφωνες χώρες.
    Τον Μάιο εδώ στην Αίγινα σε σύσκεψη εκπροσώπων από τρεις συλλόγους: το Σύλλογο Ενεργών Πολιτών, το Μορφωτικό Σύλλογο «Ιωάννη Καποδίστρια» και το Σύλλογο Γυναικών, αποφασίστηκε η διαμόρφωση «ελληνικής απάντησης» στην «‘Εκκληση από Γερμανοέλληνες και Ελληνογερμανούς.»

    Την Παρασκευή 26 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε συζήτηση με τον Δήμαρχο κ. Μούρτζη για το περιεχόμενο και το στόχο αυτής της «ελληνικής απάντησης». Το κείμενο της «απάντησης» αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα «Καποδίστριας-Σπινέλι- Ευρώπη» ως συμβολή στη συνεχιζόμενη καμπάνια υπέρ της «Ευρώπης των Πολιτών».

     


    Υπογράψετε την ελληνική ανταπόκριση στη γερμανική έκκληση εδώ: http://main.cse-initiative.eu/?page_id=361

    ΠΗΓΗ: Aegina Light