Η εισήγηση του Π. Πασπαλιάρη «Ο Καποδίστριας σώζει τη Γαλλία»

Το κείμενο της εισήγησης του ιστορικού Παναγιώτη Πασπαλιάρη για την ημερίδα που διοργάνωσε ο Δήμος Αίγινας στίς 27/1/2013 στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για την επέτειο άφιξης – ορκωμοσίας του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα (26-1-1828)Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του 1ου Δημοτικού Σχολείο Αίγινας

paspaliaris_2

Ο Καποδίστριας σώζει την Γαλλία.
Για τον Ταλλεϋράνδο ο Ναπολέων είπε πώς έκανε δυο λάθη μαζί του. Πρώτον, ότι δεν ακολούθησε τις συμβουλές του. Δεύτερον, ότι δεν τον κρέμασε όταν αποφάσισε να μην τις ακολουθήσει. Ο Σάρλ Μωρίς ντε Ταλλεϋράν-Περιγκόρ είχε εργαστεί για όλους τους μονάρχες της Γαλλίας και τους είχε προδώσει επίσης όλους. Πίστευε στο μεγαλείο της Γαλλίας, πιο πολύ όμως στο προσωπικό του μεγαλείο. Πολλοί σύγχρονοι Έλληνες και ξένοι πολιτικοί τον έχουν ψηλά στην εκτίμησή τους. Θεωρούν ότι ήταν πολύ μπροστά για την εποχή του. Κάθε μεγάλη συμφωνία που έκλεινε για την Γαλλία, όπως η πώληση της Λουιζιάνα στις Η.Π.Α. απέφερε πολλά εκατομμύρια στο προσωπικό του ταμείο.

Φέτος συμπληρώνονται 2 αιώνες από τη μάχη των Εθνών. Στις 19 Οκτωβρίου του 1813 η Γαλλία ηττήθηκε στη Λειψία από τους ενωμένους στρατούς της Ρωσίας, της Αυστρίας, της Πρωσίας και της Σουηδίας. Ο Ναπολέων υποχώρησε με βαριές απώλειες και οι σύμμαχοι επιτέθηκαν στη Γαλλία. Αφού έδιωξαν τον Κορσικανό από το θρόνο του και τον έστειλαν στην νήσο Έλβα έπρεπε να διαλέξουν νέο μονάρχη. Ο τσάρος Αλέξανδρος α΄ κατέλυσε στο σπίτι του Ταλλεϋραντ στο Παρίσι και δέχτηκε την εισήγησή του, αν και όχι με ευκολία. Οι Βουρβόνοι επέστρεψαν στο θρόνο τους. Η παλινόρθωση ήταν γεγονός. Νέος ηγεμόνας στέφτηκε ο Λουδοβίκος ΙΗ΄.

Ο πρωθυπουργός του ο Ταλλεϋράνδος ήταν ο πιο καλοντυμένος κύριος στη Βιέννη όταν άρχισαν οι συνομιλίες της ειρήνης. Φορούσε μεταξένιες κάλτσες, στολισμένα με διαμάντια παπούτσια, βελούδινα παλτά. Τα μάγουλά του ήταν πάντα πουδραρισμένα, η γραβάτα του δεμένη με ακρίβεια, οι κινήσεις του αδρές και η ομιλία του συναρπαστική. Η εμφάνιση αυτή δεν ήταν τυχαία. 3 υπηρέτες, εκ των οποίων ο ένας ήταν επικεφαλής, τον απάλλασσαν από τα ρούχα του τα οποία έμπαιναν σε έναν κουβά με λίγη κολόνια. Αφαιρούσαν το κολάρο του από το λαιμό, χτένιζαν, έφτιαχναν μπούκλες, άλειφαν με μύρο τα μαλλιά του. Έβαζαν μια ζεστή πετσέτα στο πρόσωπό του και του έπλεναν τα πόδια με οινόπνευμα και άρωμα. Μετά από δυο ώρες σκληρής εργασίας του φορούσαν τα βελούδα και τα μετάξια και τον παρέδιδαν στους συρμούς της ιστορίας.

Αυτός ήταν ο άνθρωπος που οι Γάλλοι και ο υπόλοιπος κόσμος θεωρούν υπεύθυνο για τη επιβίωση της χώρας τους μετά την ήττα του Ναπολέοντα. Οι παρεμβάσεις του στα τεκταινόμενα του συνεδρίου της Βιέννης έμειναν στη συλλογική μνήμη των Γάλλων, σαν αριστουργήματα διπλωματίας. Όταν κάποιος μίλησε για τη νίκη των συμμάχων κατά της Γαλλίας τον διόρθωσε. Η νίκη ήταν εναντίον του Ναπολέοντα όχι της Γαλλίας. Ο Πρώσος υπουργός τον καθησύχασε. Για χάρη συντομίας αναφέρουμε τη Γαλλία. Και ο πάντα ετοιμόλογος Ταλλεϋράνδος ανταπάντησε. «Δε θα θυσιάσω την ακρίβεια για χάρη της συντομίας».

Στο μεταξύ το συνέδριο είχε φτάσει στις αρχές φθινοπώρου του 1814 σε τέλμα. Ευχάριστο τέλμα. Σε ένα μόνο χορό που οργάνωσε η επιτροπή εορτών που είχε συστήσει ο Μέττερνιχ καταναλώθηκαν 300 γουρούνια, 200 πέρδικες, 200 περιστέρια, 40 λαγοί, 12 αγριογούρουνα, 2500 λίτρα σούπας, αναρίθμητα μπισκότα, 1000 Μαντλ Γουάντλ, 60 Γουγκελχουπφ, και χιλιάδες ακόμα εδέσματα. Αξιοσημείωτο πως την ίδια βραδιά χάθηκαν 1500 ασημένια κουταλάκια τσαγιού που άνηκαν στον αυτοκράτορα. Όπως είπε και ο πρίγκιπας Ντε Λινύ, το συνέδριο δεν προχωράει μπροστά. Χόρευει.

Κάπου εκεί εμφανίστηκε και ο άγνωστος, μαυροφορεμένος Κερκυραίος κόμης, ο Ιωάννης Αντωνίου Καποδίστριας. Μόλις είχε λύσει το ζήτημα της Ελβετίας. Το συνέδριο θα επικύρωνε απλώς τις ενέργειές του. Η Ελβετία θα συνέχιζε τον ανεξάρτητο βίο της με τα καντόνια ενωμένα και κυρίως ουδέτερη ως χώρα. Η παρουσία του δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τον αρχηγό της μυστικής αστυνομίας Χάγκερ, ούτε από τον Μέττερνιχ. Ο τελευταίος, βουτηγμένος μες τις κραιπάλες, την τρυφηλότητα, τις γυναικείες περιποιήσεις, παρατήρησε την απόλυτη αντίθεση του κόμη με το γενικότερο κλίμα της Βιέννης. Δεν άργησε να βγάλει παρατσούκλι στον μυστικοσύμβουλο του τσάρου. Τον είπε Άγιο Ιωάννη της Αποκάλυψης και έτσι τον αποκαλούσαν σε ένα κύκλο εκλεκτών συνοδοιπόρων, τον λόρδο Κάστλερι, τον αντιβασιλιά της Αγγλίας και λίγους ακόμα.

Ο τσάρος κάλεσε τον Καποδίστρια στο δωμάτιό του. Πάνω σε ένα τραπέζι ήταν όλη η αλληλογραφία του με τους πληρεξούσιους και τους ηγεμόνες. Ήθελε να κρατήσει την Πολωνία και είχε συμμαχήσει γι’ αυτό με τον Πρώσο αυτοκράτορα που θα έπαιρνε την Σαξωνία. Όλοι οι υπόλοιποι έκαναν τα πάντα για να σπάσουν αυτή τη συμμαχία. Ιδιαίτερα ο Μέττερνιχ, ο πρόεδρος του συνεδρίου είχε μπλέξει τόσο πολύ την κατάσταση που δεν μπορούσε κανείς να καταλάβει τι ήθελε. Ίσως ούτε κι ο ίδιος. Ο Καποδίστριας έπιασε αμέσως δουλειά.

Ξαναγυρίζουμε όμως στον Ταλλεϋράνδο. Ήταν αυτός που έσωσε την Γαλλία; Η απάντηση είναι μάλλον όχι, για τρεις λόγους: Ο πρώτος λόγος είναι ότι μετά τη πρώτη ήττα του Ναπολέοντα η Γαλλία δεν κινδύνεψε σοβαρά με διαμελισμό, υπέρογκες αποζημιώσεις ή άλλες ταπεινώσεις. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι δεν μπορεί κανείς να πιστέψει ότι ο υπουργός μιας ηττημένης χώρας χωρίς στρατό θα μπορούσε να επιβάλλει στους νικητές και στους στρατούς τους, όρους. Ήταν οι εξισορρόπηση των δυνάμεων που επέβαλλε σε Άγγλους και Ρώσους την μη καταστροφή της Γαλλίας προς όφελος του ενός ή του άλλου. Ο τρίτος λόγος ήταν ότι όλα αυτά τα γνωρίζουμε και εμείς, όπως και οι σύγχρονοι του συνεδρίου από τον ίδιο τον Ταλλευράνδο. Τα έγραψε στον βασιλιά του και φρόντιζε να τα διαδίδει παντού. Με άλλα λόγια η ιστορία ξεγελάστηκε από την επιχείρηση αυτοδιαφήμισης ενός Γάλλου πολιτικού. Όπως είπε και ο ίδιος: «Αφού ο λαός είναι έτοιμος να χάψει όσα του λέμε, δε μας μένει παρά να του κατασκευάζουμε τα γεγονότα».

Παραμένει λοιπόν το ερώτημα: Ποιος έσωσε τη Γαλλία; Ένα ανοιξιάτικο ξημέρωμα του 1815 ένας ταχυδρόμος φέρνει στον υπηρέτη του Μέττερνιχ μια επιστολή με την ένδειξη ΕΠΕΙΓΟΝ. Ο Μέττερνιχ παρέλαβε αμέσως την επιστολή, αλλά κουρασμένος από τα πολλά επείγοντα γράμματα ξανακοιμήθηκε. Δυο ώρες αργότερα άνοιξε το γράμμα. Ο Ναπολέων είχε εξαφανιστεί από την Έλβα. Δεν τον έβρισκε κανείς. Το πιθανότερο ήταν ότι κατευθυνόταν προς το Παρίσι. Όταν μαθεύτηκε το γεγονός ο πρώτος που αντέδρασε ήταν ο Λουδοβίκος ο ΙΗ΄. Το έσκασε αμέσως από το Παρίσι. Ο Βοναπάρτης ανακατέλαβε το θρόνο. Έφτιαξε καινούριο στρατό και σε 100 ημέρες έδινε την τελευταία του μάχη. Τη μάχη του Βατερλό.

Ο Ταλλεϋράνδος και ο αντικαταστάτης του 5ος δούκας του Ρισελιέ έβαλαν σχεδόν τα κλάματα όταν διάβασαν τους νέους όρους των νικητών, που συνωστίζονταν πια στο Παρίσι, συνεχίζοντας στην ουσία τις εργασίες του συνεδρίου της Βιέννης. Η Γαλλία θα διαμελιζόταν, θα υπέφερε, θα γονάτιζε για πολλές γενιές. Ο Λουδοβίκος είχε ξαναγυρίσει στο θρόνο του αλλά οι σύμμαχοι, και κυρίως οι Πρώσοι δεν είχαν όρεξη για νέες περιπέτειες. Επιθυμούσαν την καίρια τιμωρία. Ο στρατάρχης Μπρούχερ ναρκοθέτησε τη γέφυρα που είχε το όνομα της νίκης των Γάλλων στην Ιένα. Ο Ταλλευράνδος απείλησε ότι θα πάει να σταθεί στη γέφυρα ο ίδιος για να μην γκρεμιστεί. «Καλά» είπε ο Μπρούχερ στον απεσταλμένο, «τότε θα περιμένω λίγο ακόμα μέχρι να φτάσει όντως στη γέφυρα και μετά θα την ανατινάξω».

Ο Ταλλευράνδος παραιτήθηκε. Είχε πιστέψει όσα διέδιδε για τον εαυτό του. Ότι ήταν πολύ σημαντικός δηλαδή και οι σύμμαχοι θα αναθεωρούσαν τα σχέδιά τους με την απειλή παραίτησης. Προς έκπληξη όλων ο Λουδοβίκος έκανε δεκτή την παραίτηση και ο Ταλλευράνδος έφυγε από το προσκήνιο. Την κατάσταση προσπαθούσε πια να σώσει ο Ρισελιέ. Πάντα εχθρός του Ναπολέοντα και της δημοκρατίας και πάντα φίλος των Βουρβόνων. Ένας αξιόλογος πολιτικός. Αυτοεξορισμένος ως μοναρχικός από την πατρίδα του, έφτασε στην Οδησσό, διορίστηκε κυβερνήτης, ρυμοτόμησε, στόλισε, δυνάμωσε την πόλη εμπορικά και την έκανε το κυριότερο λιμάνι των Ρώσων στον Εύξεινο Πόντο. Γνωρίστηκε με τον Καποδίστρια μετά το 1809 και ανέπτυξαν σχέση αλληλοσεβασμού. Βοήθησε τους Έλληνες και δεν είναι τυχαίο ότι στην πόλη του ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία το 1814, ένα χρόνο μετά την επάνοδό του στη Γαλλία.

Ο Ρισελιέ επισκέφτηκε απελπισμένος τον Καποδίστρια, ο οποίος ανέβαινε ραγδαία στην εκτίμηση του τσάρου. Σ’ αυτό βοηθούσε η επιμονή του υπουργού του, του Νέσσελροντ να κάνει παρέα με τον Μέττερνιχ και να μην αντιλαμβάνεται τις παγίδες που ο τελευταίος έστηνε στη Ρωσία. Ο Καποδίστριας αντιπαθούσε όπως και ο τσάρος εκείνη την εποχή τον Μέττερνιχ και την πολιτική του. Άκουσε ήρεμος τον Ρισελιέ και του είπε:

«Κατέχω ένα αλάνθαστο τρόπο για να σωθεί η χώρα σας σήμερα. Αύριο θα είναι αργά. Θέλετε να τον ακούσετε;»

«Εννοείται» απαντά ο Ρισελιέ.

Ο Καποδίστριας πήγε στο διπλανό δωμάτιο και υπαγόρεψε στον γραμματέα του, Αλέξανδρο Στούρτζα μια ψεύτικη επιστολή από τον Λουδοβίκο ΙΗ΄ προς τον τσάρο. Σε αυτήν έλεγε πώς προτιμούσε να ακουμπήσει την κορώνα κάτω από τον θρόνο για να την πάρουν οι σύμμαχοι παρά να παραδώσει την Γαλλία ταπεινωμένη και διαμελισμένη σε αυτούς.

Ο Ρισελιέ πήρε την επιστολή και την έδωσε στον βασιλιά του που την αντέγραψε με το δικό του χέρι. Την επομένη ο Στούρτζα την έδωσε στον ειδοποιημένο Τσάρο την ώρα που συνεδρίαζε με τους συμμάχους. «Όπως το περίμενα», αναφώνησε ο Τσάρος έκπληκτος. (Πρώτος ο Ναπολέων είχε καταλάβει το ταλέντο του στην υποκριτική). «Είμαστε τώρα πιο ντροπιασμένοι από ποτέ. Ο Λουδοβίκος παραιτείται και καλά κάνει. Η Γαλλία δεν έχει βασιλιά. Βρείτε μου έναν άλλον αν μπορείτε. Όσον αφορά εμένα, δεν έχω καμία σχέση με αυτό. Ήρθε ο καιρός να πάω σπίτι μου και όλο αυτό να τελειώσει».

Η αποφασιστικότητα του Αλέξανδρου θορύβησε τους πάντες. Η οργή του καταλάγιασε τα πάθη εναντίον της Γαλλίας. Εκείνη την ημέρα, εκείνη τη στιγμή σώθηκε η Γαλλία από τον όλεθρο. Η πολιτική της Ρωσίας απέναντι στη Γαλλία ήταν εισήγηση του Καποδίστρια στον Τσάρο. Έβλεπε τον ηττημένο γίγαντα ως ανάχωμα της αύξησης της ισχύος της Αγγλίας και της Αυστρίας. Η Ρωσία αν είχε τη Γαλλία στο άρμα της και κυρίως το δίκιο με το μέρος της, το σεβασμό δηλαδή ηθικών αρχών, μακροπρόθεσμα θα κυριαρχούσε στα πολιτικά πράγματα της Ευρώπης.

Ο τσάρος δεν ήταν σίγουρος, θεωρούσε το βήμα μετέωρο, προς στιγμήν όμως συμφώνησε και κάπως έτσι σώθηκε η Γαλλία. Από τη Ρωσία. Αυτό πρέπει κάποιος να το μεταφέρει στον Ζεράρ Ντεπαρντιέ για να βρει και άλλο επιχείρημα για τη νέα του ιθαγένεια εκτός από τους φορολογικούς λόγους.

Αυτό το περιστατικό εξηγεί επίσης καλά τις ευχαριστίες των Γάλλων. Ο Ρισελιέ έγραψε στον τσάρο την 1η Οκτωβρίου του 1815:

(“C’est a Votre puissante intervention que nous devons les adoucissements obtenus. Je sais que le comte Capo d’ Istria a été même au delà de ses instructions. J’ose supplier Votre Majesté de ne pas le désavouer”.)

Εξαιτίας της δικής στιβαρής παρέμβασης λάβαμε την χαλάρωση των όρων. Γνωρίζω ότι ο κόμης Καποδίστριας ήταν εκτός των οδηγιών του. Τολμώ να παρακαλέσω την μεγαλειότητά σας να μην τον αποκηρύξετε.

Και στις 23 Νοεμβρίου:

(“Nous avons eu bien à nous louer de lui [Capo D’ Istria] dans toute cette négotiation”.)

Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε ιδιαίτερα ευχαριστημένοι από τον Καποδίστρια σχετικά με αυτή τη διαπραγμάτευση.

Ο Βαρώνος του Μπαρό σημείωνε:

(M. Le compte Capo d’ Istria est l’homme qui contribua le plus à rendre les traités moins accablantes pour la France et à inspirer aux Alliés une modération relative.)

Ο κόμης Καποδίστριας είναι αυτός που συνεισέφερε περισσότερο στο να γίνουν οι συνθήκες πιο αποδεκτές για τη Γαλλία εμφυσώντας στους συμμάχους μια σχετική μετριοπάθεια.

Και ο κόμης Μολέ έγραφε κι αυτός στα απομνημονεύματά του:

(“Si le France est encore la France, elle le doit à trois hommes, dont il ne faut jamais qu’elle oublie les noms. Alexandre et ses deux ministres, Capo d’ Istria et Pozzo di Borgo.”)

Αν η Γαλλία είναι ακόμα η Γαλλία, το οφείλει σε τρεις άνδρες, των οποίων δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσει τα ονόματα. Στον Αλέξανδρο και δυο υπουργούς του. Τον Καποδίστρια και τον Πότσο Ντι Μπόργκο.

Δυο περιστατικά όμως φανερώνουν ότι οι Γάλλοι τελικά ξέχασαν τον Καποδίστρια. Ο Λουδοβίκος ευχαρίστησε τον Κερκυραίο κόμη και μάλιστα θέλησε να το κάνει έμπρακτα. Προσφέρθηκε να του δώσει χρήματα. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε ευγενικά, όμως ζήτησε να στείλει η Γαλλία στην πατρίδα του τα διπλά αντίγραφα από αρχαιοελληνικά βιβλία που βρίσκονταν στις βιβλιοθήκες της. Ο Λουδοβίκος δέχτηκε, από όσο γνωρίζουμε όμως, η Γαλλία δεν το έπραξε ποτέ. Το δεύτερο γεγονός είναι ότι 16 χρόνια μετά τα γεγονότα δείχνουν ότι η Γαλλία γνώριζε και διευκόλυνε το σχέδιο δολοφονίας του κυβερνήτη της Ελλάδας.

Αμέσως μετά το συνέδριο λοιπόν, ο Καποδίστριας διορίστηκε υπουργός των Εξωτερικών και ο Κορσικανός PozzodiBorgho πρεσβευτής του στο Παρίσι. Μαζί εργάστηκαν για να μη γονατίσει η Γαλλία τα επόμενα χρόνια. Ήταν μεν υποχρεωμένη να συντηρεί το στρατό κατοχής του Γουέλλινγκτον (150.000 άνδρες) και να πληρώσει μεγάλες αποζημιώσεις. Όμως η διεθνής κοινότητα, δηλαδή οι δύο άνδρες που ενδιαφέρονταν, επέβλεπαν την καλή τήρηση των όρων, και διευκόλυναν τους Γάλλους στα αιτήματά τους. Ο PozzodiBorgho ήταν Κορσικανός. Αντιληπτό το ενδιαφέρον του.

Το ενδιαφέρον του Καποδίστρια όμως; Αυτό προέρχεται από τον στρατηγικό σχεδιασμό για την απελευθέρωση της πατρίδας του. Βασικότερο εμπόδιο γι’ αυτήν δεν είναι οι Τούρκοι. Είναι οι Άγγλοι οι οποίοι δεν καλοβλέπουν την ανάσταση της Ελλάδας και τον ανταγωνισμό των εμπόρων της απέναντι στη δική τους μονοπώληση των θαλάσσιων δρόμων της Μεσογείου. Η Γαλλία δε θα χρησιμεύσει μόνο στην σταθεροποίηση του Ρωσικού εκτοπίσματος στην Ευρώπη. Χρησιμεύει και ως θετική δύναμη υπέρ της απελευθέρωσης των Ελλήνων.

Δεν μπορεί κανείς παρά να θαυμάσει τη διαύγεια του πνεύματος και την απίστευτη διορατικότητα του πολιτικού άνδρα. Η σωτηρία της Γαλλίας από τη μία διευκόλυνε την Ελληνική επανάσταση, καθώς οι Γάλλοι δεν ήθελαν την «πάση θυσία» διατήρηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπως οι Άγγλοι και στις κρίσιμες στιγμές, στο Ναυαρίνο, στον αγώνα κατά του Ιμπραήμ με το σύνταγμα Μεζόν, και στο πρωτόκολλο της ανεξαρτησίας βοήθησαν τα αιτήματα της Ελλάδας. Και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο όμως, σκεφτείτε πόσο σοφή επιλογή ήταν η σωτηρία της Γαλλίας. Η Ευρώπη έμεινε χωρίς μεγάλο πόλεμο για 99 χρόνια, στηριγμένη στην ισορροπία αυτή των δυνάμεων. Όταν μετά από έναν αιώνα η Γερμανία έχασε τον πόλεμο, επικράτησε η τιμωρητική διάθεση εναντίον της. Και αυτό το γεγονός έφερε ένα νέο πιο ολοκληρωτικό πόλεμο.

Ευτυχώς για τη Γαλλία, ευτυχώς για την Ευρώπη, ο Καποδίστριας εμφανίστηκε την πιο κρίσιμη στιγμή. Τρία χρόνια μετά τη Βιέννη, το 1818 μια από τις βασικές του φροντίδες στο επόμενο συνέδριο του Aix La Chapelle, το Aachen όπως το γνωρίζουμε σήμερα, ήταν η απαγκίστρωση της Γαλλίας από τον στρατό κατοχής και τις αποζημιώσεις.

Ο στόχος επιτεύχθηκε. Όλες οι δυνάμεις συμφώνησαν. Όμως μόνο φαινομενικά η άρση των βαρών της Γαλλίας ήταν το κεντρικό ζήτημα. Πίσω από αυτό υπέβοσκε και πάλι το βασικότερο ζήτημα της εξισορρόπησης των δυνάμεων. Στη διπλωματική διελκυστίνδα από τη μία μεριά ήταν ο Μέττερνιχ με την υποστήριξη του Κάστλερι και την κρυφή υποστήριξη του Νέσσελροντ. Πίστευε πώς οι τέσσερις δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία, Αυστρία, Πρωσία, έπρεπε να συνεννοηθούν ώστε να βάλουν την Γαλλία ανάμεσα σε αυτούς και στους «υποσυμμάχους», τα μικρά δηλαδή κράτη της Ευρώπης όπως ειρωνικά τα αποκαλούσε (Η σημείωση του ίδιου του Καποδίστρια). Με άλλα λόγια Αυστριακοί και Άγγλοι αποφάσισαν να απομονώσουν τη Γαλλία.

Στην άλλη πλευρά ο Καποδίστριας που είχε ακόμα την υποστήριξη του τσάρου. Θέλησε να βάλει την Γαλλία μέσα στην πεντάδα των ισχυρών. Χωρίς όρους. Η τετραπλή συμμαχία ίσχυε μόνο σε περίπτωση που η Γαλλία αποκαθήλωνε και πάλι τη συμβιβαστική με την Ευρώπη μοναρχία. Στην περίπτωση που οι Βουρβόνοι είχαν την εξουσία η Γαλλία θα ήταν ισότιμο μέλος του Ευρωπαϊκού διευθυντηρίου. Ο Καποδίστριας ως συντάκτης του κειμένου που αποτέλεσαν τις θέσεις του τσάρου στο συνέδριο επικράτησε. Η Γαλλία βρήκε οριστικά τη θέση της στην Ευρώπη και δεν την έχασε μέχρι σήμερα.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν από τη σύντομη αυτή εξιστόρηση, που με ενδιαφέρουν προσωπικά, και φαντάζομαι ενδιαφέρουν και εσάς είναι τα εξής:

Δέχεται σήμερα η Γαλλία να ρίξει μια φρέσκια ματιά στην ιστορία των δύο συνεδρίων με στόχο την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας;

Δέχεται να ανοίξει τα αρχεία της περιόδου της δολοφονίας του Κυβερνήτη, για πέντε χρόνια πριν και για άλλα τόσα μετά από το τραγικό αυτό γεγονός, για την εξακρίβωση των γεγονότων και των συμφερόντων πίσω από αυτά;

Δέχεται να υλοποιήσει με την ευκαιρία της συμπλήρωσης δύο αιώνων την αποστολή των διπλών αντιτύπων των βιβλιοθηκών της ή για να γίνουμε πιο επίκαιροι την βοήθεια της δημιουργίας μιας βιβλιοθήκης Ι. Καποδίστρια στο Ελληνικό έδαφος;

Δέχεται η Γαλλία με την αφορμή της ίδιας επετείου να τιμήσει με μια ιστορική καμπάνια που θα απευθύνεται στα σχολεία της και την κοινή γνώμη, τον άνθρωπο που έδωσε στην ίδια, αλλά και στην Ελλάδα, το φιλί της ζωής, και κατ’ επέκταση το αγαθό της ελευθερίας;

28η Οκτωβρίου (βίντεο)

Ο Γουεϊν Χωλ μέλος του Συλλόγου Ενεργών Πολιτών της Αίγινας συντονίζει την συζήτηση με τους Δημ. Στασινόπουλο δικηγόρο, Παν. Πασπαλιάρη δημοσιογράφο / ιστορικό, Γεώρ. Δημητρίου αρχιτέκτονα και τον Χρ. Κοτσιρέα φωτορεπόρτερ /δημοσιογράφο του vmedia.

Καποδίστριας – Σπινέλλι Σήμερα

Ευρωπαϊκή Ένωση: Διάλυση ή επανεκκίνηση;

CSE_Simera_1

Με εξαιρετική επιτυχία πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουνίου στο προαύλιο του Ναού του Σωτήρος του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου η εκδήλωση με τίτλο, «Καποδίστριας – Σπινέλλι, Σήμερα: Ευρωπαϊκή Ένωση: Διάλυση η επανεκκινηση ;» που διοργάνωσαν οι Ενεργοί Πολίτες της Αίγινας, με την υποστήριξη του Δήμου, δίνοντας συνέχεια στις σχετικές προηγούμενες πρωτοβουλίες.

Σε αυτό τον συγκινητικό, ιστορικό και μαγευτικό συνάμα χώρο της πόλης της Αίγινας, ένα πολυάριθμο κοινό άκουσε με μεγάλο ενδιαφέρον, για δυόμιση ώρες, τις εισηγήσεις των κυριων Παναγιώτη Πασπαλιαρη, Ανδρέα Κουκο και Giulietto Chiesa και στην συνέχεια έκανε παρατηρήσεις, ερωτήσεις και σχόλια. Ο δήμαρχος της Αίγινας Σ. Σακκιώτης χαιρέτισε τη εκδήλωση τονίζοντας την ιδιαίτερη προσφορά των “Ενεργών Πολιτών στην προβολή της καποδιστριακής κληρονομίας της Αίγινας ως Πρώτης Πρωτεύουσας. Ανήγγειλε δε την εγρήγορση του Δήμου και της Πολιτείας για την προώθηση της συντήρησης και αξιοποίησης των καποδιστριακών κτηρίων του νησιού μας όπου σύντομα θα αρχίσουν τα σχετικά έργα, αρχής γενομένης από το Κυβερνείο το οποίο έχει ήδη δημοπρατηθεί. .

Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο κύριος Wayne Hall, ως βασικός συντελεστής, αναφέρθηκε στις προηγούμενες εκδηλώσεις των Ενεργών Πολιτών με τον ίδιο τίτλο στην Αίγινα από το 2008 που είχαν σκοπό να ανανεώσουν τις αναφορές στο πρωτοποριακό και τιτάνιο έργο του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα, στην Ελλάδα άλλα ιδίως στην Ευρώπη, συνδυάζοντας το με εκείνο του συντάκτη του πρώτου Ευρωπαϊκού Συντάγματος της ΕΕ, Α. Σπινέλλι.

CSE_Simera_Paspaliaris
Π. Πασπαλιάρης

Στη συνέχεια, ο ιστορικός και συγγραφέας Παναγιώτης Πασπαλιάρης ανέπτυξε με λαμπρό τρόπο, το θέμα των δημιουργικών διπλωματικών δραστηριοτήτων του Ι. Καποδίστρια ως στελέχους και κατόπιν Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας πριν, κατά την διάρκεια και στην επόμενη περίοδο του Συνεδρίου της Βιέννης του 1814 που σηματοδότησε το τέλος της Ναπολεόντειας εποχής και την αναδιοργάνωση της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Τόνισε δε με έμφαση, μεταξύ άλλων, την λυτή, απερριτη, και ακούραστα μεταρρυθμιστική παρουσία του Ι. Καποδίστρια σε αντίθεση με την σπάταλη, γεμάτη χλιδή και σκάνδαλα παρουσία των εστεμμένων και των επιτελείων τους που σκοπό είχαν να επαναφέρουν τις παλιές ισορροπίες πάνω στους λαούς της Ευρώπης. Όπως είπε, η μελέτη των δραστηριοτήτων του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας φαίνεται να τον αναδεικνύει ως τον σημαντικότερο μεταρρυθμιστή διπλωμάτη για τη προώθηση των δημοκρατικών αρχών σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Την πείρα και τις διασυνδέσεις αυτής της περιόδου, ο Καποδίστριας την έθεσε κατόπιν στην υπηρεσία του οράματος για το οποίο τελικά έδωσε την ζωή του, δηλαδή την ανάδυση του Νέου Ελληνικού Κράτους.

CSE_Europe_Chiesa
G.Chiesa

Ο πρώην ευρωβουλευτής και δημοσιογράφος Giulietto Chiesa μετέφερε κατόπιν τον έντονο προβληματισμό του για την σημερινή κρίση στον ευρωπαϊκό χώρο και ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου, ευχαριστώντας τους Ενεργούς Πολίτες που του έδωσαν την ευκαιρία να ανακαλύψει τον Καποδίστρια και το έργο του στην Ευρώπη σε συνδυασμό με την προσφορά του Α. Σπινελλι, στα θεμέλια της ΕΕ. Υπογράμμισε το έλλειμμα δημοκρατίας που διαρκώς μεγεθύνεται σήμερα μέσα στην ΕΕ αναδεικνύοντας το νευραλγικό και κυρίαρχο ρόλο του χρηματοπιστωτικού κόσμου, ιδίως των τραπεζών, και μάλιστα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας, η οποία είναι ΝΠΙΔ, έναντι της υποβάθμισης των δημοκρατικών ευρωπαϊκών θεσμών. Παρατήρησε ότι η σημερινή κρίση του ευρώ είναι στην πραγματικότητα κρίση του δολαρίου, συνέπεια της κρίσης των sub-primes. Πρότεινε στην συνεχεία την ενδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών της Ευρώπης και συγκεκριμένα την εθνικοποίηση των κεντρικών τραπεζών των ευρωπαϊκών χωρών όπως και της ΕΚΤ.

Αναφέρθηκε μάλιστα στη διάθεση 1 τρισεκατομμύριο ευρώ από την ΕΚΤ προς τις τράπεζες του ευρωπαϊκού χώρου, με τόκο 1%, κεφάλαια τα οποία οι τράπεζες χρησιμοποίησαν για να δανείσουν τις χώρες του νότου με 4%, δηλαδή με σοβαρό κέρδος.

CSE_Simera_Koukos
Α. Κούκος

Ο Ανδρέας Κούκος, ιστορικός, καθηγητής στην Στρατιωτική Σχολή και πρόεδρος του Συλλόγου Μελέτης του έργου του Ι. Καποδίστριας, συνοψίζοντας τα λεγόμενα των προηγούμενων εισηγητών, αναφέρθηκε και στις πολλαπλές επισκέψεις του τα τελευταία χρόνια στην Αίγινα με την ευκαιρία εκδηλώσεων, ιδίως των Ενεργών Πολιτών και του Δήμου, για την μελέτη και την διάδοση του έργου του Κυβερνήτη αναδεικνύοντας το πρωτοποριακό ρόλο του Ι. Καποδίστρια στον ευρωπαϊκό χώρο. Αναφέρθηκε δε στην ειδική μνεία που κάνει στα γραπτά του ο Χ. Κισσινγκερ στον Ι. Καποδίστρια περιγράφοντας τον ως συνταγματικό διαιτητή της Ευρώπης. Ανήγγειλε δε την προσεχή δημοσίευση, από την εταιρία της οποίας είναι πρόεδρος, σημαντικών νέων αρχειακών πηγών για τον Καποδίστρια από τις ευρωπαϊκές χώρες. Τονίζοντας την σπουδαιότητα της ιστορικής αρχειακής έρευνας και των αρχείων, ο Α. Κούκος θύμισε την μοναδική αξία του μικρού τοπικού καποδιστριακού αρχείου της Αίγινας, πρώτου κρατικού ελληνικού αρχείου, του οποίου πρέπει να διαφυλαχτεί η προσβασιμότητα.

CSE_Simera_Syzitisi
Συζήτηση

Στη μακρά και έντονη συζήτηση που ακολούθησε, εκφράσθηκε ο βαθύς προβληματισμός και οι ανησυχίες των πολιτών μπροστά στην δομική και μακροχρόνια κρίση την οποία ζούμε και προτάθηκε η σύνταξη μιας Διακήρυξης της Αίγινας, στην κατεύθυνση του εκδημοκρατισμού του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος στο πνεύμα του Ι. Καποδίστρια και του Α. Σπινέλλι. Πρόταση των Ενεργών Πολιτών βρίσκεται σε εξέλιξη σε συνεννόηση με το Δήμο της Αίγινας για την ευρωπαϊκή αναγνώριση του έργου του Καποδίστρια και μάλιστα την ονοματοδοσία σημαντικού κοινοτικού κτιρίου στις Βρυξέλλες προς τιμή του Κυβερνήτη.

Wayne Hall, Zwi Georgiadou, Stratos Pantavos

Ο Wayne Hall, Η Ζωή Γεωργιάδου και ο Στράτος Πανταβός.


1η Νοεμβρίου 2013

Από το κανάλι VMedia της Αθήνας. Συνεχίζεται η συζήτηση που ξεκίνησε στην Αίγινα στις 23 Ιουνίου 2013. Με τον Giulietto Chiesa - δημοσιογράφο, πρώην ευρωβουλευτή - και τον Virgilio Dastoli, πρώην γραμματέα του Altiero Spinelli, μέλος της Ομάδας Spinelli, πρόεδρο του Movimento Europeo. Συμμετέχουν ο Στράτος Πανταβός και ο Wayne Hall του Συλλόγου Ενεργών Πολιτών της Αίγινας και ο Θάνος Κονταργύρης της κίνησης πολιτών ATTAC-Hellas.

Capodistrias – Spinelli Today

European Union: disintegration or a new beginning?

This is the question posed by the crisis we are living through, which has triggered so much speculation (!) over the fate of Greece.

Ioannis Capodistrias, Altiero Spinelli: two emblematic personalities of pan-European stature marking two different phases of the course towards a united citizens’ Europe. Anyone who has visited the European Parliament will be well aware that Spinelli plays the same symbolic role for the political circles of the European Union as Capodistrias plays for the majority of Greeks who regard the establishment of the modern Hellenic state in 1828, at Aegina, as a historic advance not just for the citizens of this country but for Europe as a whole.

Today in the midst of crisis the European Union seems vis-à-vis Greece and other EU member countries to be introducing policies that are extremely problematic for the peoples of Europe. Is it possible in this conjuncture for anyone to believe that the ideas of these two visionaries, Capodistrias and Spinelli, have any chance of influencing the reality of our days and opening new prospects for the European Union?

Our three speakers will attempt to provide an answer to this.

Andreas Koukos


koukos

Andreas Koukos was born in Chania, Crete. He studied at the law school of the Aristotelian University of Thessaloniki and the Officers’ Military Academy and holds a post-graduate diploma in Naval Science and Strategy from the Naval War College. He is also a graduate of the National Defense College. In 2012 he completed his doctorate in the Philosophical Faculty of the University of Athens. He is a professor of modern history at the National Defense College and the Naval War College, has participated in numerous scholarly symposia in Greece and abroad and has published articles in scholarly journals. He has been consultant to the Capodistrian Cities Network has won a number of awards and distinctions. He is a Brigadier in the the Corps of Legal of Consultants of the Greek Armed Forces.

On 21st September 2010 he founded the “Association for the Study of the Work of Ioannis Capodistrias”, currently serving as its first president.

Giulietto Chiesa

 

chiesa
Giulietto Chiesa was born in 1940 in Piedmont. In the 1980s during the Berlinguer period he was a correspondent for the L’Unita newspaper and then for La Stampa, experiences which transformed him into one of the world’s best “Sovietologists”. He has written for a number of different newsagencies of Russia, the USA, Switzerland and Germany, as well as broadcasts for Vatican Radio. In his articles, which are required reading for comprehension of the USSR in its last years, he examines globalization, the international system and the media, and the wars of recent decades. From 2004 to 2008 he was a Europarliamentarian. In the 2009 European elections he was a candidate for the Party of Human Rights in Latvia, a member of the parliamentary grouping of the Greens which promotes the human rights of Russian speakers in Latvia. He is a member of the New Policy Forum of the former president of the USSR Mikhail Gorbachev.

Panagiotis Paspaliaris

 

paspaliaris
Panagiotis Paspaliaris was born in Nafplion in 1975. He studied history and archaeology at the Aristotelian University of Thessaloniki. He is the author of “The Drachma” (2007), “Great Hellenes: Ioannis Capodistrias” (2008), “Great Hellenes, Pericles” (2009). “The History of Mediaeval Hellenism in Asia Minor” (2010). He works in the private sector and is a regular contributor to the magazine Hot Doc on historical and other subjects.

The meeting will be co-ordinated by Zoe Georgiadou.

2013_Καποδίστριας_affisa_web