Ο Καποδίστριας ώς διπλωμάτης 1808 – 1818

(Ομιλία που έγινε στις 27 Ιουνίου 2012 στα πλαίσια της «Εμβδομάδας του Γκιώνη» στην Οικία Καραπάνου, Αίγινα)

http://www.aeginaportal.gr/eidiseis/foreis/8665-q-q-q-q-moviemovie.html

Εδώ στην Αίγινα και στην πατρίδα μου στο Ναύπλιο είναι πάρα πολύ λίγοι όσοι θυμούνται
τον Καποδίστρια. Όσο μελετώ για το θέμα αυτό και όσο γράφω διάφορα άρθρα εκτός της
βιογραφίας του, αισθάνομαι σα να αποκαλύπτω μια κρυφή ιστορία, μια μυστική ιστορία,
παρόλο που είμαι ορθολογιστής. Πολλές φορές επίσης πιάνω τον εαυτό μου να βρίσκομαι
σε αντιπαράθεση με την επίσημη ιστοριογραφία και με αυτά τα οποία μας έχει μάθει για τον
Καποδίστρια. Αυτό οφείλεται σε δύο λόγους:

Ένας λόγος είναι ότι κανένας δεν μπόρεσε μέχρι τώρα να μελετήσει σε βάθος και σε
πλάτος όλη τη δραστηριότητα του Καποδίστρια, από τότε που έγινε «πρωθυπουργός» των
Ιονίων Νήσων, μέχρι που έγινε κυβερνήτης της Ελλάδας. Από πού πέρασε, πού ταξίδεψε,
σε ποιες γλώσσες άφησε ίχνη, σε ποια αρχεία βρίσκονται όλα αυτά. Κανένας δεν έχει
την εποπτεία του θέματος σε όλο το βάθος και το πλάτος. Η βιβλιογραφία είναι για μένα
φτωχή, περιορίζεται σε Έλληνες ιστοριογράφους και σε ένα σπουδαίο Ρώσο ιστοριογράφο
και μελετητή των αρχείων, τον Γκριγκόρι Αρς. Και σε κάποιους ακόμα… ενδεικτικά θα
αναφέρω τον Πολυχρόνη Ενεπεκίδη που έχει κάνει σπουδαία δουλειά στα αρχεία της
Βιέννης. Είναι ένα θέμα σκοτεινό, γιατί κάποια στιγμή το κράτος το οποίο επιβίωσε του
Καποδίστρια αυτό που έκανε είναι το γνωστό damnatio memoriae, προσπάθησε δηλαδή να
σβήσει τη μνήμη του Κυβερνήτη.

Ο Μέττερνιχ θεωρείται σήμερα ο σπουδαιότερος διπλωμάτης όλων των εποχών. Και
θεωρείται γιατί πάνω σε αυτόν έκανε την διπλωματική του εργασία ο γνωστός σε όλους
μας Χένρι Κίσσινγκερ. Αποδείκνυε με τον γνωστό του τρόπο, πως ο Μέττερνιχ είχε το
σπουδαιότερο όραμα για την Ευρώπη και τον κόσμο και αυτό ήταν που εν τέλει ακολούθησε
ο κόσμος. Στην πραγματικότητα δεν ήταν το σπουδαιότερο, ούτε αυτό που επικράτησε ή
ήθελαν οι λαοί. Στην πραγματικότητα αυτό το οποίο επικράτησε στην Ευρώπη είναι το
όραμα του μεγάλου αντιπάλου του Μέττερνιχ, του Καποδίστρια. Και θα ξεκινήσω με μια
παράγραφο του ίδιου του Μέττερνιχ σε επιστολή του προς την ερωμένη του, τη Βαρώνη
Λίβεν. Έγραφε λοιπόν “ο Capo d’ Istria δεν είναι κακός άνθρωπος αλλά μιλώντας ειλικρινά
είναι ένα τέλειο θαύμα λανθασμένης ξεροκεφαλιάς. Ζει σε ένα δικό του κόσμο που για μας
αποτελεί εφιάλτη”. Ποιος ήταν ο εφιάλτης αυτός; Εθνικά Κράτη.

Ο Καποδίστριας για τον Μέττερνιχ, σύμφωνα με γραπτές αποδείξεις, είχε σκοπό να
απελευθερώσει την πατρίδα του από τους Τούρκους για να διαταράξει το στάτους της
Ευρώπης. Ήταν κρυφός επαναστάτης και ακραία φιλελεύθερος. Ήταν ο αρχηγός των
ultra liberals, των ακραία φιλελεύθερων. Ο Μέττερνιχ είχε το παρατσούκλι ο μεγάλος
ανακριτής της Ευρώπης, γιατί διεύθυνε ένα τεράστιο δίκτυο μυστικής αστυνομίας στην
Βιέννη και αλλού, που μάζευε πληροφορίες, για να αποσοβήσει τον κίνδυνο που σήμερα θα λέγαμε εθνικισμό.
Τότε όμως λέγονταν φιλελευθερισμός ή πατριωτισμός και ξεκίνησε με τη γαλλική επανάσταση το 1789.
Για τους σύγχρονούς του Άγγλους υπουργούς ήταν ο «δεύτερος προφήτης των Οθωμανών»,
γιατί ήταν αυτός ο οποίος προσπαθούσε να προστατέψει την Οθωμανική Αυτοκρατορία από τη διάλυση
περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο.

Τώρα τι είναι φιλελεύθερος; Είναι αυτός που έχει μαγευτεί από τις αρχές τις Γαλλικής
Επανάστασης. Ελευθερία, ισότητα, αδελφότητα οι τρεις αρχές της επανάστασης, τα τρία
χρώματα της γαλλικής σημαίας. Φιλελεύθερος ήταν ο Ούγγρος που ήθελε να ζήσει στην
Ουγγαρία και όχι στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία, ο Έλληνας που ήθελε να ζει στην
Ελλάδα και όχι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο Σέρβος που ήθελε να ζει στη Σερβία
και όχι πάλι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο Γάλλος που ήθελε να ζήσει στη Γαλλία,
ο Γερμανός που ήθελε να ζήσει στην ενωμένη Γερμανία, η οποία ήταν διασπασμένη
σε πριγκιπάτα. Αυτός ήταν λοιπόν ο φιλελευθερισμός. Σήμερα το έχουμε δεδομένο ότι
η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες. Τότε δεν ήταν δεδομένο, μπορούσες να λες ότι είμαι
ελληνικής καταγωγής Οθωμανός υπήκοος.

Υπάρχουν πολλές απόψεις για το ότι ο κόσμος πήρε λάθος τροχιά, ότι ο φιλελευθερισμός
που κατέληξε στα έθνη και τον εθνικισμό, ήταν η λάθος τροχιά. Και ότι θα έπρεπε ο κόσμος
να έχει μείνει όπως τον οραματίστηκε ο Μέττερνιχ, δηλαδή ότι θα έπρεπε να υπάρχουν 2-
3 αυτοκρατορίες και 3-4 ελέω Θεού ηγεμόνες και ο κόσμος θα ζούσε καλύτερα και χωρίς
πολέμους.

Εδώ, όμως, θα προσπαθήσουμε να αποδείξουμε ότι ο κόσμος που οραματίστηκε ο
Καποδίστριας ήταν αναπόφευκτος και κράτησε για πρώτη φορά την Ευρώπη σε ειρήνη
για 99 χρόνια από το 1815 όταν τελείωσε το συνέδριο των Παρισίων, και επικράτησαν
ουσιαστικά κάποιες από τις φιλελεύθερες ιδέες. Θυμίζουμε το «στάτους» της εποχής. Η
Βρετανική Αυτοκρατορία έχει τεράστιες κτήσεις σε όλο τον κόσμο, η Γαλλία και η Ισπανία
κυριαρχούνταν από μέλη της οικογένειας των Βουρβόνων, οι Ρομανόφ κυριαρχούσαν στη
Ρωσία, ο σουλτάνος στη Βαλκανική, στην Δυτική Ασία και στη Βόρεια Αφρική και οι
Αψβούργοι, οι εργοδότες του Μέττερνιχ, στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το 1797 την Επτάνησο κατέλαβαν οι
Γάλλοι. Το 1800 έγινε το πρώτο ελληνικό κράτος, και το έχει καταφέρει αυτό ο πατέρας
του Καποδίστρια, ο Αντώνιος Μαρία. Διασχίζοντας έφιππος την Κωνσταντινούπολη είχε
πάρει από τον Σουλτάνο το διάταγμα της αυτονομίας της Επτανήσου πολιτείας. Ο γιος του
ο Αυγουστίνος το έχει βάλει σε ένα δισάκι, και το περιέφερε στην Κέρκυρα. Επιτέλους
οι Έλληνες έχουν το πρώτο αυτόνομο κράτος μετά από πολλά χρόνια. Οι Γάλλοι όμως το
1807 επέβαλαν ένα καθεστώς το οποίο δεν μπόρεσε να το σηκώσει ο υιός Καποδίστριας,
ο γραμματέας της επικράτειας. Από το 1801 είχε δώσει τεράστιο αγώνα για το νεοπαγές
αυτό κράτος. Για παράδειγμα, είναι ο πρώτος και μοναδικός πολιτικός που κατάφερε να
πείσει τους Ληξουριώτες και τους Αργοστολίτες να ζήσουν ειρηνικά, γιατί μέχρι τότε στην
κυριολεξία σκοτώνονταν. Σκοτώνονταν στο δρόμο, έκαιγαν νοσοκομεία με τους ασθενείς
μαζί κ.ο.κ. Κατάφερε λοιπόν, παρόλα αυτά, να τους ενώσει όλους κάτω από ένα Σύνταγμα
που είχε φτιάξει ο απεσταλμένος του Ρώσου αυτοκράτορα, κόμης Μοτσενίγος, ελληνικής
καταγωγής. Αυτός είναι που προσκάλεσε, διαμεσολάβησε μάλλον, για να γίνει πρόσκληση
στον Καποδίστρια από τη Ρωσική Αυλή.

Ξεκίνησε λοιπόν το 1808 με λίγους παράδες στα χέρια του και έφτασε στη Βιέννη, τον
πρώτο σταθμό του. Μια περιγραφή στο ημερολόγιο του είναι χαρακτηριστική του τι θα
ακολουθήσει και ίσως αποτελεί προάγγελο της αφοσίωσής του στην Ελληνική υπόθεση.
Λέει λοιπόν, «οι αβρότητες, τα γεύματα, οι εσπερίδες τερπνών διασκεδάσεων διαδέχονται
η μία την άλλη με τόση ταχύτητα ώστε κατορθώνουν να με κουράσουν». Ήταν ένας κόμης
ο οποίος μπήκε στη διπλωματική αντιπροσωπεία του τσάρου και αντί να σταθεί μέσα σε
αυτό το κλίμα των ευγενών, να προσπαθήσει να κάνει καριέρα, να προσπαθήσει να μπει σε
χορούς να παντρευτεί, να καλοπαντρευτεί, να αυξήσει την περιουσία του, αυτός είχε άλλα
πράγματα στο μυαλό του, τον κούραζαν όλα αυτά. Εκεί είναι και η πρώτη επαφή που έχει με
το σύστημα του Μέττερνιχ, στη Βιέννη.

Ήδη από τότε άρχισε να μαθαίνεται το όνομα του, στα αστυνομικά γραφεία τα οποία ήλεγχε
ο Μέττερνιχ. Έφτασε μετά από λίγο στην Αγία Πετρούπολη, όπου ξεκίνησε ως Σύμβουλος
της Επικράτειας με κύρια ασχολία τα υπομνήματα. Το μόνο που έκανε είναι να γράφει και
να προσπαθεί να είναι καίριος. Λίγα πράγματα έχουν σωθεί από εκείνη την εποχή. Έχει
σωθεί μια δική του περιγραφή που λέει ότι γράφει λιτά και που και που πετάει και κάποια
ιδέα που να ανεβάζει το ενδιαφέρον. Γράφει για το ελληνικό ζήτημα, καημός του είναι να
ελευθερώσει την Ελλάδα από τότε.

Γράφει στον προϊστάμενο του για διάφορα θέματα πάντα με απόψεις που τείνουν προς το
φιλελευθερισμό. Κρυώνει πάρα πολύ στην Αγία Πετρούπολη, λεφτά δεν έχει, ούτε για το
καθημερινό κρασί. Παραπονιέται στον πατέρα του γιατί στις γιορτές δεν μπορεί να πιει
λίγο κρασί καθότι «ελλειματίας από ρούβλια» Οι γονείς του παίρνουν δάνεια, δανείζονται
με τοκογλυφικούς όρους, για να μπορέσει λίγο να περάσει το κρύο, να πάρει μια γούνα.
Παρακαλάει τον διφθερουργό της ρωσικής αυλής, ο οποίος είναι Έλληνας, να του φτιάξει
μια γούνα, κοιμάται αγκαλιά με τη σόμπα για να ζεσταθεί.

Διαβάζει πάρα πολύ, είναι συνέχεια στη βιβλιοθήκη της Αυτοκρατόρισσας και προσπαθεί
με λίγες ελπίδες να πετύχει τους στόχους του. Το 1811 μετά από συνεχείς ενοχλήσεις στον
προϊστάμενό του, να τον πάνε σε κάποια άλλη υπηρεσία, νοτιότερου κλίματος, τον στέλνουν
ως υπεράριθμο διπλωματικό ακόλουθο της Ρωσικής Πρεσβείας στη Βιέννη. Εκεί λοιπόν
πάει να παρουσιαστεί στον πρεσβευτή τον Στάκλενμπεργκ που εκνευρίζεται γιατί δεν θέλει
τον υπεράριθμο. Τελικά τον πείθει ο Καποδίστριας και αρχίζει την δράση του στην Βιέννη
η οποία είναι εθνική. Ο Μέττερνιχ τον παρακολουθεί, βάζει τον αρχηγό της αστυνομίας
να ψάξει γι αυτόν. Τον παρακολουθεί στις επαφές του και διαπιστώνει ότι συναντιέται με
Έλληνες, με εμπόρους, με τον Άνθιμο Γαζή και άλλους. Είμαστε 14 χρόνια μόνο μετά το
περιστατικό του Ρήγα όπου συλλαμβάνεται και εκτελείται στη Βιέννη, και όλο αυτό γίνεται
αντιληπτό από το Μέττερνιχ.

Η αναφορά του αρχηγού της Βιενέζικης αστυνομίας ήταν ότι ο Καποδίστριας ήταν
πράκτορας της Ρωσίας με στόχο την διείσδυση στους Έλληνες της Βιέννης και τον
προσηλυτισμό τους στα σχέδια της Ρωσίας. Πιθανότατα ήταν πραγματικότητα αυτή η
αποστολή, να προσηλυτίσει τους Έλληνες στα σχέδια της Ρωσίας, δηλαδή τη διάλυση της
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μέσα στα δεκάδες υπομνήματα τα οποία γράφει, ένα από
αυτά κάνει εντύπωση στον Τσάρο, και αφορά τα θέματα της Ιταλίας. Με αυτό βοήθησε το
λαό της Ιταλίας έτσι ώστε να μην υποδουλωθεί στους Αυστριακούς. Τον αποσπάει λοιπόν ο
τσάρος και τον στέλνει στη στρατιά της Βεσαραβίας.

Είμαστε στο 1812, ο Ναπολέων έχει ξεκινήσει την εκστρατεία για να καταλάβει την
Ευρώπη. Γίνονται κοσμοϊστορικές αλλαγές, τις οποίες τις βιώνουμε και σήμερα. Μετράμε
σε κιλά και όχι σε οκάδες, σε μέτρα και όχι σε γιάρδες ή πηγαίνουμε δεξιά στο δρόμο,
ενώ στην Αγγλία αριστερά, ακριβώς γιατί ο Ναπολέων εξάγει τα μέτρα και τα σταθμά
της Γαλλίας, αλλά κυρίως τις Γαλλικές ιδέες. Πρώτα πηγαίνουν οι πένες των Γάλλων
διαφωτιστών σε όλη την Ευρώπη, προσκαλώντας τον κόσμο στις ιδέες της Γαλλικής
Επανάστασης, και μετά πηγαίνει ο Ναπολέοντας και κατακτά.

Βρισκόμαστε λοιπόν στο 1812, ετοιμαζόμαστε για μεγάλους πολέμους, ήδη έχουν ξεκινήσει
οι εχθροπραξίες και υπάρχει η ανάγκη όλοι οι διπλωματικοί υπάλληλοι, οι έξυπνοι
τουλάχιστον, της Ρωσίας και των άλλων κρατών να πάνε στο μέτωπο. Τον στέλνουν στη
Βεσαραβία. Το σημερινό κράτος της Μολδαβίας, την οποία την έχει αποκτήσει από την
Οθωμανική Αυτοκρατορία η Ρωσία με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου. Φεύγουν οι αγάδες
και οι μπέηδες και είναι πλέον στα χέρια της Ρωσίας.

Αυτό που κοιτάει ο Καποδίστριας είναι να τηρηθούν οι όροι της Συνθήκης του
Βουκουρεστίου και να μην τους καταπατήσει η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτά που κάνει
είναι ότι βοηθάει την επανάσταση του Μίλος Ομπρένοβιτς. Οι Σέρβοι έχουν αυτονομηθεί,
υποφέρουν όμως από τους Τούρκους οι οποίοι είναι έτοιμοι να καταστρέψουν τη Σερβική
Επανάσταση. Συλλαμβάνουν επαναστάτες και τους απαγχονίζουν. Ο Καποδίστριας είναι
αυτός που τους στηρίζει πολιτικά και με χρήματα και πολεμοφόδια ώστε να αντισταθούν.
Στην ουσία σώζει την Σερβική Επανάσταση, τη Σερβική αυτονομία από την Οθωμανική
καταπίεση.

Επίσης το ίδιο κάνει και με τους Βλάχους και τους Μολδαβούς και οργανώνει ένα δίκτυο,
που κατά τη γνώμη μας, εκτός από το μυαλό του, τον έκανε τον πιο αποτελεσματικό
διπλωμάτη της εποχής, πιο αποτελεσματικό και από τον Μέττερνιχ. Έστησε λοιπόν, ένα
δίκτυο, κυρίως από Έλληνες. Όλες οι επαφές που έκανε στην Αγία Πετρούπολη και στη
Βιέννη ήταν για να εντοπίσει ανθρώπους. Για να βρει τους έξυπνους και τους ικανούς και
να τους βάλει όταν οι συνθήκες το επέτρεπαν στην υπηρεσία του. Έστησε το δίκτυο σε όλα
τα λιμάνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Νομίζω και στη Βιέννη είχε ανθρώπους οι
οποίοι αναλαμβάνουν δύο ρόλους, να συλλέγουν πληροφορίες και να του τις στέλνουν και,
δεύτερον, να μεταφέρουν οι ίδιοι πληροφορίες στις κοινωνίες όπου ζούσαν.

Το 1813 οι Οθωμανοί αρχίζουν να εκμεταλλεύονται την εμπλοκή των Ρώσων με το
Ναπολέοντα και εκτελούν Σέρβους επαναστάτες. Εκεί είναι που επεμβαίνει στην Τσάρο
της Ρωσίας και προσπαθεί να τους γλυτώσει. Τα καταφέρνει και έτσι σώζεται η αυτονομία
της Σερβίας. Γίνονται διάφορες ανακατατάξεις, ο στρατηγός Κουτούζωφ, αρχηγός της
Ρώσικης στρατιάς, χάνει από τον Ναπολέοντα, διαλύεται η στρατιά του, και αναλαμβάνει
την αρχιστρατηγία ο Μπαρκλέι Ντε Τογί ο οποίος είχε γραμματέα τον Καποδίστρια. Μόλις
αναλαμβάνει ο στρατηγός όλοι προσπαθούν να διώξουν τον Καποδίστρια και να αναλάβουν
τη θέση του γραμματέα. Όμως αυτός εκτιμά πάρα πολύ τις δυνατότητες του και τον κρατάει,
και έτσι ο Καποδίστριας γίνεται αρχηγός της Ρωσικής αντικατασκοπείας στο μέτωπο.

Γυρνάει όλη την Ευρώπη, όπου πάει ο στρατός, και στήνει διάφορες επιχειρήσεις
ψυχολογικού πολέμου. Προσπαθεί να μεταδώσει το μήνυμα της Ρωσίας ότι είναι
απελευθερωτές και όχι κατακτητές, όπως ο Ναπολέων. Τα καταφέρνει πολύ καλά αν
και δεν είναι εύκολο, δεδομένου ότι ο Ναπολέων θεωρείται ο συνεχιστής της Γαλλικής
Επανάστασης, αυτός ο οποίος φέρνει τις δημοκρατικές ιδέες. Και όμως, όπου ο
Καποδίστριας αναλαμβάνει έργο, ουσιαστικά τα καταφέρνει. Αυτό εκτιμάται πάρα πολύ. Το
1813, μια ημέρα πριν τη μάχη της Λειψίας, τη μάχη των Εθνών, όπου έχασε ο Ναπολέων και
δεν μπόρεσε ποτέ ουσιαστικά να επανακάμψει, βρέθηκε στη σκηνή του στρατηγού ο τσάρος,
και απευθύνεται σε αυτόν

Εσείς είστε ο Καποδίστριας;
Ναι του απαντά
Ωραία από δω και πέρα θα ήθελα να έρχεστε να μου αναφέρεστε προφορικά και να
σταματήσετε τα υπομνήματα.

Τα διάβαζε πάντα ο τσάρος τα υπομνήματα και ουσιαστικά εκεί ξεκινάει η γνωριμία
τους και η τεράστια διπλωματική καριέρα του Καποδίστρια. Ήθελε να ακούει την άποψη
του Καποδίστρια για να την κάνει πολιτική, να ξέρει τι θα λέει στα στρατεύματα του.
Τα χρόνια που γυρνούσε στα μέτωπα, τον είχαν κάνει ατρόμητο. Πήγαινε δηλαδή στις
γραμμές του εχθρού για να τον συναντήσει. Το είχε κάνει και στην Κεφαλλονιά, στο
Αργοστόλι. Πήγε νύχτα σε ένα σπίτι ενός ευγενή της εποχής του Ανδρέα Μεταξά, ο οποίος
ήθελε για λογαριασμό του την εξουσία του νησιού. Τον βρήκε στο σπίτι του που ήταν
περιτριγυρισμένο από τους δολοφόνους του χωριού που είχε μαζί του. Ο Καποδίστριας πήγε
με ένα φαναράκι και του είπε “εγώ είμαι η εξουσία” και στο τέλος τον έπεισε.

Το ίδιο έκανε και στην Ευρώπη, όπου εκτός από το παράσημο του τσάρου
παρασημοφορήθηκε και με τα άσπρα του μαλλιά. Έγινε λοιπόν η Μάχη των Εθνών στη
Λειψία, και κέρδισαν οι σύμμαχοι (Άγγλοι, Ρώσοι και Πρώσοι, εναντίον των Γάλλων). Ο
Ναπολέοντας στέλνεται στη νήσο Έλβα από όπου δραπετεύει, μαζεύει πάλι στρατό και
οδεύει προς το Βατερλό. Και αφού λήγει και αυτή η μάχη γίνεται το Συνέδριο της Βιέννης
και εκεί στήνεται ο κόσμος όπως των ξέρουμε, η νέα τάξη πραγμάτων. Στα συνέδρια της
Βιέννης και των Παρισίων.

Πριν φτάσουμε όμως στο συνέδριο χρήσιμο είναι να μιλήσουμε για τα γεγονότα που
επέβαλαν την παρουσία του Καποδίστρια σε αυτό. Στη Φρανκφούρτη ο Τσάρος λέει
στον Καποδίστρια “Να αγαπάτε της δημοκρατίες, πρόκειται να σώσουμε μία από αυτές
που ο Γαλλικός δεσποτισμός υποδούλωσε”. Και τον στέλνει στην Ελβετία. Τον έστειλε
ανεπίσημα, χωρίς ιδιότητα. Προσκολλάται στον αυστριακό απεσταλμένο και προσπαθούν
μαζί να δουν τι θα γίνει με την Ελβετία, που είναι χωρισμένη σε 28 καντόνια, σε τρεις
γλώσσες, σε ευγενείς και πληβείους. Είναι γενικώς χωρισμένη. Δεν ξέρουν τι θέλουν να
κάνουν για την πατρίδα τους, αν έχουν πατρίδα, ενώ δεν έχουν σύνταγμα φυσικά. Αυτό το
οποίο έχουν είναι το Act de Meditation. Μία πράξη διαμεσολάβησης που έχουν επιβάλλει οι
Γάλλοι και ουσιαστικά παίρνουν τα προνόμια των ευγενών και καθιστούν μια δημοκρατική
εξουσία.

Όταν χάνει ο Ναπολέοντας στη Λειψία οι ευγενείς θέλουν πίσω τα προνόμια τους και
αρχίζει μια έντονη ταξική διαμάχη. Οι Βέρνη επαναστατεί και ξεκινάει μια διαδικασία που
είναι σίγουρο ότι θα καταλήξει σε εμφύλιο πόλεμο. Κανένας δεν ξέρει με ποιον θα πάει η
Ελβετία, το Ναπολέοντα ή τους Αυστρο-ρώσους. Και μέσα από αυτό το πολύ συγκεχυμένο
πεδίο βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της Ευρώπης, ο κόμης μας. Η Αυστρία θέλει να
εισβάλλει στην Ελβετία, να εγκαταστήσει στρατεύματα και να τους πάρει με το μέρος
της με τη βία. Ο Μέττερνιχ στέλνει οδηγία στον πρεσβευτή του, και αυτός το λέει στον
Καποδίστρια που έχει αντίθετες διαταγές από τον Τσάρο. Από μόνος του όμως αποφασίζει
να πει «ναι» στους Αυστριακούς.

Την επόμενη μέρα βρίσκεται με τον Τσάρο ο οποίος του λέει “Ελπίζω να υπακούσατε
τις διαταγές μου” , “Απεναντίας” του λέει, και ο Τσάρος θυμώνει, αλλά όσο του εξηγεί
ο Καποδίστριας ότι το έκανε δημοσιεύοντας το, για να αντιδράσουν οι πιο εξέχοντες
Ελβετοί και να εκθέσει έτσι την Αυστριακή διπλωματία. Όντως σε 24 ώρες οι Αυστριακοί
το παίρνουν πίσω και περνάει η πολιτική του Αλεξάνδρου ο οποίος γίνεται ουσιαστικά ο
κυρίαρχος του παιχνιδιού στην Ελβετία. Ο Τσάρος καταλαβαίνει ότι ο Καποδίστριας είναι
ο μόνος που μπορεί να αντισταθεί στις ραδιουργίες του Μέττερνιχ και του δίνει πλήρη
εξουσιοδότηση να κάνει ότι θέλει στην Ελβετία.

Συνεννοείται λοιπόν με τους ευγενείς και τους αστούς και με το χαρακτηριστικό του να
δουλεύει από τις 5 το πρωί μέχρι τις 12 το βράδυ τους φτιάχνει Σύνταγμα και τους δίνει τη
βάση για αυτό που είναι και σήμερα. Ενώνει τα 28 καντόνια σε ένα Σύνταγμα το οποίο είναι
το πιο φιλελεύθερο ακόμα και σήμερα, ουσιαστικά είναι κοντά στην άμεση δημοκρατία.
Το δεύτερο που θεσμοθετεί είναι την ουδετερότητα. Πάνω σε αυτό οι Ελβετοί έχτισαν το
πιο οργανωμένο, πλούσιο και ανταγωνιστικό κράτος στον κόσμο. Γι αυτό προτιμούνται οι
τράπεζες τους, γιατί οι Ελβετοί κρατούν σε οποιονδήποτε πόλεμο την ουδετερότητα. Όλα
αυτά είναι έργο του Καποδίστρια, του οποίου οι απόγονοι ακόμα και σήμερα παίρνουν
αυτόματα την ελβετική υπηκοότητα.

Θα μπορούσε να σταματήσει εδώ με μια πολύ επιτυχημένη καριέρα. Ποιος άλλος κατάφερε
τόσα πράγματα από μια θέση που δεν ήταν καν επίσημη; Κάτι που έγινε στην Ελβετία και
αξίζει να το μνημονεύσουμε, είναι ότι επειδή ενδιαφερόταν πάντα για τα εκπαιδευτικά
ζητήματα, γνώρισε τη διδασκαλία Πεσταλότσι και βοήθησε γράφοντας υπόμνημα στον
Τσάρο. Σε ότι όμορφο γινόταν εκείνη την εποχή είναι μπλεγμένος. Εκεί γνώρισε και τον
Εϋνάρδο, πρόσωπο κλειδί για το ότι είμαστε εμείς ελεύθεροι σήμερα, και γνώρισε και άλλες
προσωπικότητες στις οποίες όταν τον έδιωξαν από την υπηρεσία του τσάρου, κατέφυγε για
να δημιουργήσει τη φιλελληνική παράταξη της Ευρώπης.

Τον Οκτώβριο του 1814 φτάνει στο Συνέδριο της Βιέννης. Εκεί τον κάλεσε ο ίδιος ο
Τσάρος γιατί θεωρούσε ότι είναι ο μόνος που μπορούσε να πάει κόντρα στις ραδιουργίες
του Μέττερνιχ. Τον έκανε μυστικό του σύμβουλο. Εκεί λοιπόν στο Συνέδριο της Βιέννης,
λέει ο Καποδίστριας στον Τσάρο ότι η Αγγλία, Γαλλία και η Αυστρία έχουν κάνει μυστική
συμμαχία εναντίον της Ρωσίας. Ο Τσάρος γελάει και το αποκλείει. Μετά από λίγες μέρες
έρχεται επιστολή από το Ναπολέοντα, που το έχει σκάσει στο μεταξύ από την Έλβα, με το
κείμενο της συμφωνίας που έχουν κάνει όντως Αγγλία, Γαλλία και Αυστρία. Τότε λοιπόν
καταλαβαίνει ότι έχει να κάνει με ένα άνθρωπο που διαβάζει πίσω από τις γραμμές, εκεί που
δεν μπόρεσε να διαβάσει ο υπουργός εξωτερικών του ο Νέσελροντ, ο οποίος είναι ευγενής,
εξαιρετικός αλλά κάπως αργός στη σκέψη./

Στο συνέδριο της Βιέννης βάζει μπροστά και το ζήτημα της Ελλάδας. Φτιάχνει τη
Φιλόμουσο εταιρεία. Λέει στον Τσάρο, οι Άγγλοι έχουν μια Φιλόμουσο Εταιρεία που έχουν
φτιάξει στην Αθήνα και προσπαθούν να πάρουν με το μέρους τους Έλληνες. Καταρχήν
προσπαθούν να πάρουν τα Αρχαία. Οπότε κάτι πρέπει να κάνουμε και εμείς. Έτσι κάνουν
τη Φιλόμουσο Εταιρεία. Γίνεται μια γιορτή στο παλάτι υπέρ της Εταιρείας, ο Τσάρος βάζει
λεφτά, η αυτοκράτειρα βάζει λεφτά, οι ευγενείς το ίδιο, και εμφανίζεται ο Καποδίστριας
μπροστά στο Μέττερνιχ λέγοντας του ότι ‘εσείς που είστε χριστιανικότατος κόμης πρέπει
να συνεισφέρετε. Δίνοντας του λοιπόν το χρυσό δαχτυλίδι της εταιρείας, του παίρνει λεφτά.
Δεν ξέρουμε πως αισθάνθηκε ο Μέττερνιχ εκείνη τη στιγμή, αλλά σίγουρα όχι καλά.
Το Συνέδριο μεταφέρεται στο Παρίσι και εκεί φτιάχνεται το κείμενο της Ιερής Συμμαχίας,
της συμμαχίας Ρωσίας, Αυστρίας, Πρωσίας. Η Ιερή Συμμαχία σημαίνει ότι οι χριστιανοί
ηγέτες της Ευρώπης αναλαμβάνουν με τη δύναμη που τους δίνει ο Θεός, να καταστείλουν
κάθε εθνικιστική, αθεϊστική, κοινωνική επανάσταση διά της βίας. Όταν το είδε ο
Καποδίστριας είπε στον τσάρο πως αυτό δεν μπορεί να γίνει. Ο τσάρος του απάντησε
ότι αυτό είναι, πάρε τις υπογραφές από τους υπόλοιπους. Έτσι αναγκάζεται να πάρει τις
υπογραφές από όλους τους εμπλεκόμενους. Έτσι ξεκινά η ιστορία της Ιεράς Συμμαχίας.

Μετά λοιπόν την Ελβετία, μετά τις εξυπηρετήσεις που είχε κάνει στους Σέρβους έχουμε
τη μεγαλύτερη εξυπηρέτηση που έκανε σε έθνος κράτος και τη σπουδαιότερη. Καταφέρνει
να σώσει τη Γαλλία. Και πως το κάνει αυτό; οι Άγγλοι ζητούν πολεμικές αποζημιώσεις
από τους Γάλλους, οι Πρώσοι ζητούν εδάφη. Όλοι κάτι ζητάν από τους Γάλλους, όπως
έναν αιώνα αργότερα, με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών ζήτησαν οι σύμμαχοι από τους
Γερμανούς. Ο μόνος ο οποίος ήταν αρνητικός στις αποζημιώσεις ήταν ο Τσάρος. Έτσι ο
Καποδίστριας συνεννοείται με το φίλο του Δούκα Ρισελιέ, που ήταν παλιότερα δήμαρχος
της Οδησσού, να πάρει ένα κείμενο από το βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο 18ο που έλεγε
ότι «αν μου ζητήσετε παραπάνω από αυτά που μπορώ να δώσω θα παραιτηθώ».

Ο Καποδίστριας έδειξε το κείμενο στον Τσάρο, ο οποίος τον ρωτάει τι προτείνει να κάνουν.
Του προτείνει λοιπόν να το δημοσιεύσουν και έτσι γίνεται. Ως συνέπεια η κοινή γνώμη
τάσσεται υπέρ της Γαλλίας, γιατί φοβάται ένα καινούργιο πόλεμο σε περίπτωση που οι
Γάλλοι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα. Ο Καποδίστριας τους εκβίασε ουσιαστικά και
κατάφερε να δοθούν ελάχιστες αποζημιώσεις ώστε να μπορέσει η Γαλλία να ανασάνει. Ως
αποτέλεσμα η Ευρώπη μένει για 30 χρόνια χωρίς πόλεμο. Γιατί αν η Γαλλία ανέπτυσσε
εθνικιστικές τάσεις ή ανέβαινε ένας καινούργιος Ναπολέοντας θα είχαμε πάλι πόλεμο.

Ο Λουδοβίκος προσφέρεται να δώσει λεφτά ως δώρο στον κόμη για την εξυπηρέτηση. Ο
Καποδίστριας του ζήτησε διπλά αντίγραφα των βιβλίων στις βιβλιοθήκες της Γαλλίας, να
τα στείλουν για να μορφωθούν τα παιδιά στην Ελλάδα, το οποίο δεν έγινε ποτέ. Γνώμη
μου είναι μια επιτροπή να ζητήσει κάποια στιγμή αυτά τα βιβλία όχι για να πάρει τα ίδια τα
βιβλία αλλά για να υπενθυμίσει στους Γάλλους πως σώθηκαν, ποιος τους έσωσε και ποιοι
είναι οι δεσμοί με τον άνθρωπο που έφτιαξε και εμάς.

Μια μέρα πριν φύγει από το Παρίσι τον καλεί ο Τσάρος και του λέει σε χρίζω υπουργό
των Εξωτερικών. Ο Καποδίστριας απαντά πως δεν μπορεί γιατί η ανάγκη του είναι να
αγωνίζεται για τους Έλληνες. Ο Τσάρος του απαντά πως νοιάζεται κι ίδιος για τους
Έλληνες, και τον διορίζει υπουργό δίπλα στον Νέσελροντ. Τον έβαλε λοιπόν ο Τσάρος τρίτο
στη ιεραρχία του Ρωσικού κράτους. Ήταν ο αρχηγός των ρωσικών υπηρεσιών, ο αντίπαλος
του Μέττερνιχ, ο υπουργός των εξωτερικών. Στο δρόμο προς την Αγία Πετρούπολη περνάει
από διάφορες χώρες και άπαντες τον παρασημοφορούν και του χαρίζουν μεγάλες τιμές.

Ο τσάρος του δίνει κτήριο στην Αγία Πετρούπουλη και για πρώτη φορά το υπουργείο
Εξωτερικών της Ρωσίας που έως τότε έδρευε σε σκηνές του μετώπου, αποκτά έδρα.. Ο
Καποδίστριας ήταν καλός υπάλληλος, ρωτούσε πάντα τον Τσάρο. Εκεί υπάρχει και το
ζήτημα αν ο Τσάρος ήταν αντίθετος στην Ελληνική Επανάσταση. Υπάρχουν ενδείξεις ότι
όχι μόνο δεν ήταν αντίθετος αλλά την προκάλεσε κιόλας. Απλά στην διπλωματική αρένα
έλεγε αυτά που έπρεπε, όπως γίνεται και σήμερα.

Μία από τις αρμοδιότητες του Καποδίστρια μετά τον πόλεμο ήταν ότι ανέλαβε την
οργάνωση της Βεσαραβίας. Έκανε κτηματολόγιο, έδωσε τη γη στους ακτήμονες, έφτιαξε
θεσμούς και έτσι δημιούργησε ένα οργανωμένο κράτος. Το πιο οργανωμένο της εποχής, υπό
την κυριαρχία του τσάρου βέβαια. Έφτιαξε σε 2 χρόνια, κάτι το οποίο εμείς προσπαθούμε
2 αιώνες να φτιάξουμε, και δεν μπορούμε. Αν τον είχαμε αφήσει λοιπόν 1-2 χρόνια θα
ήμασταν άλλο κράτος αυτή τη στιγμή. Δεν ξέρω αν οι Μολδαβοί γνωρίζουν για τον
Καποδίστρια.

Εκεί στην Μολδαβία, έστειλε και έναν ποιητή που είχε κόντρα με τον τσάρο. Ο
Καποδίστριας τον εκτιμούσε πάρα πολύ και αποφάσισε να τον στείλει στο Κισινάου.
Μιλάμε για τον Αλέξανδρο Πούσκιν, τον πατέρα της Ρωσικής λογοτεχνίας, τον οποίο
ο Καποδίστριας έβαλε να γράψει το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας. Το Σύνταγμα της
Επιδαύρου κατά πάσα πιθανότητα είναι μετάφραση του συντάγματος του Πούσκιν.

Αυτό που γίνεται στο ΥΠΕΞ της Ρωσίας είναι πως ο Νέσελροντ κάνει όλες τις φανερές
ακροάσεις, ενώ ο Καποδίστριας τις μυστικές, ασκώντας ουσιαστικά την εξωτερική πολιτική
της Ρωσίας. Τα συνέδρια συνεχίζονται. Το 1818 γίνεται το Συνέδριο του Aix-la-Chapelle,
όπου εκεί επιβάλλει τους όρους του στον Κάστλεριγ και τον Μέττερνιχ. Ο Λοντόουνερι
(Κάστλεριγ) είναι ο μεγάλος σύμμαχος του Μέττερνιχ, όπως και ο Βασιλιάς της Αγγλίας
Γεώργιος 4ος, ένας άνθρωπος ο οποίος είναι σε ένα άλλο κόσμο, δυστυχώς όμως είναι πολύ
σημαντικός για την Ευρώπη. Όλοι αυτοί επικοινωνούν μέσω της ερωμένης του Μέττερνιχ,
πιθανόν και του Κάστλεριγ, που είναι και ο μεγάλος έρωτας της ζωής του Γεώργιου 4 ου, της
Βαρόνης Λίβεν. Κρίμα γι’ αυτούς καθώς η βαρόνη κατά πάσα πιθανότητα είναι κατάσκοπος
του Καποδίστρια ήδη από εκείνη την εποχή.

Από αυτήν μαθαίνουμε ότι αποκαλούν τον Καποδίστρια εχθρό τους και Άγιο Ιωάννη της
Αποκάλυψης. Έτσι τον ονομάζει ο Μέττερνιχ γιατί δεν πήγαινε σε χορούς, δεν έπινε δεν
είχε ανθρώπινες αδυναμίες, ήταν προσηλωμένος στον στόχο του, ένας καλόγερος ο οποίος
εισβάλει στα σαλόνια της Ευρώπης εκείνης της εποχής. Δεν μπορούσες να τον πιάσεις
πουθενά γιατί δεν συμμετείχε στο διεφθαρμένο κλίμα των ευγενών. Τον μισεί θανάσιμα ο
Μέττερνιχ, θέλει να τον δει νεκρό. Εκεί λοιπόν στο συνέδριο της Aix-la-Chapelle περνάει
η γνώμη του Καποδίστρια, αποσύρονται οι δυνάμεις της Αυστρίας από τη Γαλλία, η
οποία απαλλάχτηκε από όλα τα βάρη. Ουσιαστικά σφραγίζεται η πολιτική η οποία κάνει
την Γαλλία ένα ισχυρό κράτος μέχρι σήμερα. Μπορεί να μην ήταν το ίδιο ισχυρό αν ένα
μεγάλο μέρος της άνηκε στην Αυστρία εκείνη την εποχή ή αν είχε εξωθηθεί σε μεγάλες
αποζημιώσεις.

Στο ίδιο συνέδριο ο Καποδίστριας ζήτησε την κατάργηση της δουλείας, στις Αμερικανικές
αποικίες. Τεράστιο είναι το πρόβλημα. Από την Αφρική φεύγουν καράβια που ναυλώνουν
οι δουλέμποροι, με παιδάκια και νέους για την Αμερική. Στέλνει λοιπόν ο Καποδίστριας
στον πρόεδρο Τζάκσον επιστολή λέγοντας του «εσείς που ψηφίσατε το πιο φιλελεύθερο
σύνταγμα, πώς διατηρείτε τη δουλεία;» Δεν το καταλαβαίνει ο Τζάκσον γιατί είναι και
οικονομικό το θέμα. Προτείνει λοιπόν ο Ρώσος υπουργός τη δημιουργία της Αφρικανικής
Ένωσης. Προτείνει ακόμα να κατέβει ο Ρωσικός στόλος στη Μεσόγειο για να σταματήσει
τα δουλεμπορικά, προτείνει ανάληψη δράσης. Ακόμα δεν έχω καταλήξει αν είναι τόσο
μεγάλη η ανθρωπιστική διάσταση στη σκέψη αυτού του ανθρώπου ή αν το έκανε για να
κατεβάσει ρωσικό στόλο στη Μεσόγειο ο οποίος είναι πολύ χρήσιμος στις επαναστάσεις των
Ελλήνων. 40 χρόνια μετά δικαιώθηκε ο Καποδίστριας, δημιουργείται η Αφρικανική Ένωση
και καταργείται η δουλεία.

Η εισήγηση του Π. Πασπαλιάρη «Ο Καποδίστριας σώζει τη Γαλλία»

Το κείμενο της εισήγησης του ιστορικού Παναγιώτη Πασπαλιάρη για την ημερίδα που διοργάνωσε ο Δήμος Αίγινας στίς 27/1/2013 στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για την επέτειο άφιξης – ορκωμοσίας του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα (26-1-1828)Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του 1ου Δημοτικού Σχολείο Αίγινας

paspaliaris_2

Ο Καποδίστριας σώζει την Γαλλία.
Για τον Ταλλεϋράνδο ο Ναπολέων είπε πώς έκανε δυο λάθη μαζί του. Πρώτον, ότι δεν ακολούθησε τις συμβουλές του. Δεύτερον, ότι δεν τον κρέμασε όταν αποφάσισε να μην τις ακολουθήσει. Ο Σάρλ Μωρίς ντε Ταλλεϋράν-Περιγκόρ είχε εργαστεί για όλους τους μονάρχες της Γαλλίας και τους είχε προδώσει επίσης όλους. Πίστευε στο μεγαλείο της Γαλλίας, πιο πολύ όμως στο προσωπικό του μεγαλείο. Πολλοί σύγχρονοι Έλληνες και ξένοι πολιτικοί τον έχουν ψηλά στην εκτίμησή τους. Θεωρούν ότι ήταν πολύ μπροστά για την εποχή του. Κάθε μεγάλη συμφωνία που έκλεινε για την Γαλλία, όπως η πώληση της Λουιζιάνα στις Η.Π.Α. απέφερε πολλά εκατομμύρια στο προσωπικό του ταμείο.

Φέτος συμπληρώνονται 2 αιώνες από τη μάχη των Εθνών. Στις 19 Οκτωβρίου του 1813 η Γαλλία ηττήθηκε στη Λειψία από τους ενωμένους στρατούς της Ρωσίας, της Αυστρίας, της Πρωσίας και της Σουηδίας. Ο Ναπολέων υποχώρησε με βαριές απώλειες και οι σύμμαχοι επιτέθηκαν στη Γαλλία. Αφού έδιωξαν τον Κορσικανό από το θρόνο του και τον έστειλαν στην νήσο Έλβα έπρεπε να διαλέξουν νέο μονάρχη. Ο τσάρος Αλέξανδρος α΄ κατέλυσε στο σπίτι του Ταλλεϋραντ στο Παρίσι και δέχτηκε την εισήγησή του, αν και όχι με ευκολία. Οι Βουρβόνοι επέστρεψαν στο θρόνο τους. Η παλινόρθωση ήταν γεγονός. Νέος ηγεμόνας στέφτηκε ο Λουδοβίκος ΙΗ΄.

Ο πρωθυπουργός του ο Ταλλεϋράνδος ήταν ο πιο καλοντυμένος κύριος στη Βιέννη όταν άρχισαν οι συνομιλίες της ειρήνης. Φορούσε μεταξένιες κάλτσες, στολισμένα με διαμάντια παπούτσια, βελούδινα παλτά. Τα μάγουλά του ήταν πάντα πουδραρισμένα, η γραβάτα του δεμένη με ακρίβεια, οι κινήσεις του αδρές και η ομιλία του συναρπαστική. Η εμφάνιση αυτή δεν ήταν τυχαία. 3 υπηρέτες, εκ των οποίων ο ένας ήταν επικεφαλής, τον απάλλασσαν από τα ρούχα του τα οποία έμπαιναν σε έναν κουβά με λίγη κολόνια. Αφαιρούσαν το κολάρο του από το λαιμό, χτένιζαν, έφτιαχναν μπούκλες, άλειφαν με μύρο τα μαλλιά του. Έβαζαν μια ζεστή πετσέτα στο πρόσωπό του και του έπλεναν τα πόδια με οινόπνευμα και άρωμα. Μετά από δυο ώρες σκληρής εργασίας του φορούσαν τα βελούδα και τα μετάξια και τον παρέδιδαν στους συρμούς της ιστορίας.

Αυτός ήταν ο άνθρωπος που οι Γάλλοι και ο υπόλοιπος κόσμος θεωρούν υπεύθυνο για τη επιβίωση της χώρας τους μετά την ήττα του Ναπολέοντα. Οι παρεμβάσεις του στα τεκταινόμενα του συνεδρίου της Βιέννης έμειναν στη συλλογική μνήμη των Γάλλων, σαν αριστουργήματα διπλωματίας. Όταν κάποιος μίλησε για τη νίκη των συμμάχων κατά της Γαλλίας τον διόρθωσε. Η νίκη ήταν εναντίον του Ναπολέοντα όχι της Γαλλίας. Ο Πρώσος υπουργός τον καθησύχασε. Για χάρη συντομίας αναφέρουμε τη Γαλλία. Και ο πάντα ετοιμόλογος Ταλλεϋράνδος ανταπάντησε. «Δε θα θυσιάσω την ακρίβεια για χάρη της συντομίας».

Στο μεταξύ το συνέδριο είχε φτάσει στις αρχές φθινοπώρου του 1814 σε τέλμα. Ευχάριστο τέλμα. Σε ένα μόνο χορό που οργάνωσε η επιτροπή εορτών που είχε συστήσει ο Μέττερνιχ καταναλώθηκαν 300 γουρούνια, 200 πέρδικες, 200 περιστέρια, 40 λαγοί, 12 αγριογούρουνα, 2500 λίτρα σούπας, αναρίθμητα μπισκότα, 1000 Μαντλ Γουάντλ, 60 Γουγκελχουπφ, και χιλιάδες ακόμα εδέσματα. Αξιοσημείωτο πως την ίδια βραδιά χάθηκαν 1500 ασημένια κουταλάκια τσαγιού που άνηκαν στον αυτοκράτορα. Όπως είπε και ο πρίγκιπας Ντε Λινύ, το συνέδριο δεν προχωράει μπροστά. Χόρευει.

Κάπου εκεί εμφανίστηκε και ο άγνωστος, μαυροφορεμένος Κερκυραίος κόμης, ο Ιωάννης Αντωνίου Καποδίστριας. Μόλις είχε λύσει το ζήτημα της Ελβετίας. Το συνέδριο θα επικύρωνε απλώς τις ενέργειές του. Η Ελβετία θα συνέχιζε τον ανεξάρτητο βίο της με τα καντόνια ενωμένα και κυρίως ουδέτερη ως χώρα. Η παρουσία του δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τον αρχηγό της μυστικής αστυνομίας Χάγκερ, ούτε από τον Μέττερνιχ. Ο τελευταίος, βουτηγμένος μες τις κραιπάλες, την τρυφηλότητα, τις γυναικείες περιποιήσεις, παρατήρησε την απόλυτη αντίθεση του κόμη με το γενικότερο κλίμα της Βιέννης. Δεν άργησε να βγάλει παρατσούκλι στον μυστικοσύμβουλο του τσάρου. Τον είπε Άγιο Ιωάννη της Αποκάλυψης και έτσι τον αποκαλούσαν σε ένα κύκλο εκλεκτών συνοδοιπόρων, τον λόρδο Κάστλερι, τον αντιβασιλιά της Αγγλίας και λίγους ακόμα.

Ο τσάρος κάλεσε τον Καποδίστρια στο δωμάτιό του. Πάνω σε ένα τραπέζι ήταν όλη η αλληλογραφία του με τους πληρεξούσιους και τους ηγεμόνες. Ήθελε να κρατήσει την Πολωνία και είχε συμμαχήσει γι’ αυτό με τον Πρώσο αυτοκράτορα που θα έπαιρνε την Σαξωνία. Όλοι οι υπόλοιποι έκαναν τα πάντα για να σπάσουν αυτή τη συμμαχία. Ιδιαίτερα ο Μέττερνιχ, ο πρόεδρος του συνεδρίου είχε μπλέξει τόσο πολύ την κατάσταση που δεν μπορούσε κανείς να καταλάβει τι ήθελε. Ίσως ούτε κι ο ίδιος. Ο Καποδίστριας έπιασε αμέσως δουλειά.

Ξαναγυρίζουμε όμως στον Ταλλεϋράνδο. Ήταν αυτός που έσωσε την Γαλλία; Η απάντηση είναι μάλλον όχι, για τρεις λόγους: Ο πρώτος λόγος είναι ότι μετά τη πρώτη ήττα του Ναπολέοντα η Γαλλία δεν κινδύνεψε σοβαρά με διαμελισμό, υπέρογκες αποζημιώσεις ή άλλες ταπεινώσεις. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι δεν μπορεί κανείς να πιστέψει ότι ο υπουργός μιας ηττημένης χώρας χωρίς στρατό θα μπορούσε να επιβάλλει στους νικητές και στους στρατούς τους, όρους. Ήταν οι εξισορρόπηση των δυνάμεων που επέβαλλε σε Άγγλους και Ρώσους την μη καταστροφή της Γαλλίας προς όφελος του ενός ή του άλλου. Ο τρίτος λόγος ήταν ότι όλα αυτά τα γνωρίζουμε και εμείς, όπως και οι σύγχρονοι του συνεδρίου από τον ίδιο τον Ταλλευράνδο. Τα έγραψε στον βασιλιά του και φρόντιζε να τα διαδίδει παντού. Με άλλα λόγια η ιστορία ξεγελάστηκε από την επιχείρηση αυτοδιαφήμισης ενός Γάλλου πολιτικού. Όπως είπε και ο ίδιος: «Αφού ο λαός είναι έτοιμος να χάψει όσα του λέμε, δε μας μένει παρά να του κατασκευάζουμε τα γεγονότα».

Παραμένει λοιπόν το ερώτημα: Ποιος έσωσε τη Γαλλία; Ένα ανοιξιάτικο ξημέρωμα του 1815 ένας ταχυδρόμος φέρνει στον υπηρέτη του Μέττερνιχ μια επιστολή με την ένδειξη ΕΠΕΙΓΟΝ. Ο Μέττερνιχ παρέλαβε αμέσως την επιστολή, αλλά κουρασμένος από τα πολλά επείγοντα γράμματα ξανακοιμήθηκε. Δυο ώρες αργότερα άνοιξε το γράμμα. Ο Ναπολέων είχε εξαφανιστεί από την Έλβα. Δεν τον έβρισκε κανείς. Το πιθανότερο ήταν ότι κατευθυνόταν προς το Παρίσι. Όταν μαθεύτηκε το γεγονός ο πρώτος που αντέδρασε ήταν ο Λουδοβίκος ο ΙΗ΄. Το έσκασε αμέσως από το Παρίσι. Ο Βοναπάρτης ανακατέλαβε το θρόνο. Έφτιαξε καινούριο στρατό και σε 100 ημέρες έδινε την τελευταία του μάχη. Τη μάχη του Βατερλό.

Ο Ταλλεϋράνδος και ο αντικαταστάτης του 5ος δούκας του Ρισελιέ έβαλαν σχεδόν τα κλάματα όταν διάβασαν τους νέους όρους των νικητών, που συνωστίζονταν πια στο Παρίσι, συνεχίζοντας στην ουσία τις εργασίες του συνεδρίου της Βιέννης. Η Γαλλία θα διαμελιζόταν, θα υπέφερε, θα γονάτιζε για πολλές γενιές. Ο Λουδοβίκος είχε ξαναγυρίσει στο θρόνο του αλλά οι σύμμαχοι, και κυρίως οι Πρώσοι δεν είχαν όρεξη για νέες περιπέτειες. Επιθυμούσαν την καίρια τιμωρία. Ο στρατάρχης Μπρούχερ ναρκοθέτησε τη γέφυρα που είχε το όνομα της νίκης των Γάλλων στην Ιένα. Ο Ταλλευράνδος απείλησε ότι θα πάει να σταθεί στη γέφυρα ο ίδιος για να μην γκρεμιστεί. «Καλά» είπε ο Μπρούχερ στον απεσταλμένο, «τότε θα περιμένω λίγο ακόμα μέχρι να φτάσει όντως στη γέφυρα και μετά θα την ανατινάξω».

Ο Ταλλευράνδος παραιτήθηκε. Είχε πιστέψει όσα διέδιδε για τον εαυτό του. Ότι ήταν πολύ σημαντικός δηλαδή και οι σύμμαχοι θα αναθεωρούσαν τα σχέδιά τους με την απειλή παραίτησης. Προς έκπληξη όλων ο Λουδοβίκος έκανε δεκτή την παραίτηση και ο Ταλλευράνδος έφυγε από το προσκήνιο. Την κατάσταση προσπαθούσε πια να σώσει ο Ρισελιέ. Πάντα εχθρός του Ναπολέοντα και της δημοκρατίας και πάντα φίλος των Βουρβόνων. Ένας αξιόλογος πολιτικός. Αυτοεξορισμένος ως μοναρχικός από την πατρίδα του, έφτασε στην Οδησσό, διορίστηκε κυβερνήτης, ρυμοτόμησε, στόλισε, δυνάμωσε την πόλη εμπορικά και την έκανε το κυριότερο λιμάνι των Ρώσων στον Εύξεινο Πόντο. Γνωρίστηκε με τον Καποδίστρια μετά το 1809 και ανέπτυξαν σχέση αλληλοσεβασμού. Βοήθησε τους Έλληνες και δεν είναι τυχαίο ότι στην πόλη του ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία το 1814, ένα χρόνο μετά την επάνοδό του στη Γαλλία.

Ο Ρισελιέ επισκέφτηκε απελπισμένος τον Καποδίστρια, ο οποίος ανέβαινε ραγδαία στην εκτίμηση του τσάρου. Σ’ αυτό βοηθούσε η επιμονή του υπουργού του, του Νέσσελροντ να κάνει παρέα με τον Μέττερνιχ και να μην αντιλαμβάνεται τις παγίδες που ο τελευταίος έστηνε στη Ρωσία. Ο Καποδίστριας αντιπαθούσε όπως και ο τσάρος εκείνη την εποχή τον Μέττερνιχ και την πολιτική του. Άκουσε ήρεμος τον Ρισελιέ και του είπε:

«Κατέχω ένα αλάνθαστο τρόπο για να σωθεί η χώρα σας σήμερα. Αύριο θα είναι αργά. Θέλετε να τον ακούσετε;»

«Εννοείται» απαντά ο Ρισελιέ.

Ο Καποδίστριας πήγε στο διπλανό δωμάτιο και υπαγόρεψε στον γραμματέα του, Αλέξανδρο Στούρτζα μια ψεύτικη επιστολή από τον Λουδοβίκο ΙΗ΄ προς τον τσάρο. Σε αυτήν έλεγε πώς προτιμούσε να ακουμπήσει την κορώνα κάτω από τον θρόνο για να την πάρουν οι σύμμαχοι παρά να παραδώσει την Γαλλία ταπεινωμένη και διαμελισμένη σε αυτούς.

Ο Ρισελιέ πήρε την επιστολή και την έδωσε στον βασιλιά του που την αντέγραψε με το δικό του χέρι. Την επομένη ο Στούρτζα την έδωσε στον ειδοποιημένο Τσάρο την ώρα που συνεδρίαζε με τους συμμάχους. «Όπως το περίμενα», αναφώνησε ο Τσάρος έκπληκτος. (Πρώτος ο Ναπολέων είχε καταλάβει το ταλέντο του στην υποκριτική). «Είμαστε τώρα πιο ντροπιασμένοι από ποτέ. Ο Λουδοβίκος παραιτείται και καλά κάνει. Η Γαλλία δεν έχει βασιλιά. Βρείτε μου έναν άλλον αν μπορείτε. Όσον αφορά εμένα, δεν έχω καμία σχέση με αυτό. Ήρθε ο καιρός να πάω σπίτι μου και όλο αυτό να τελειώσει».

Η αποφασιστικότητα του Αλέξανδρου θορύβησε τους πάντες. Η οργή του καταλάγιασε τα πάθη εναντίον της Γαλλίας. Εκείνη την ημέρα, εκείνη τη στιγμή σώθηκε η Γαλλία από τον όλεθρο. Η πολιτική της Ρωσίας απέναντι στη Γαλλία ήταν εισήγηση του Καποδίστρια στον Τσάρο. Έβλεπε τον ηττημένο γίγαντα ως ανάχωμα της αύξησης της ισχύος της Αγγλίας και της Αυστρίας. Η Ρωσία αν είχε τη Γαλλία στο άρμα της και κυρίως το δίκιο με το μέρος της, το σεβασμό δηλαδή ηθικών αρχών, μακροπρόθεσμα θα κυριαρχούσε στα πολιτικά πράγματα της Ευρώπης.

Ο τσάρος δεν ήταν σίγουρος, θεωρούσε το βήμα μετέωρο, προς στιγμήν όμως συμφώνησε και κάπως έτσι σώθηκε η Γαλλία. Από τη Ρωσία. Αυτό πρέπει κάποιος να το μεταφέρει στον Ζεράρ Ντεπαρντιέ για να βρει και άλλο επιχείρημα για τη νέα του ιθαγένεια εκτός από τους φορολογικούς λόγους.

Αυτό το περιστατικό εξηγεί επίσης καλά τις ευχαριστίες των Γάλλων. Ο Ρισελιέ έγραψε στον τσάρο την 1η Οκτωβρίου του 1815:

(“C’est a Votre puissante intervention que nous devons les adoucissements obtenus. Je sais que le comte Capo d’ Istria a été même au delà de ses instructions. J’ose supplier Votre Majesté de ne pas le désavouer”.)

Εξαιτίας της δικής στιβαρής παρέμβασης λάβαμε την χαλάρωση των όρων. Γνωρίζω ότι ο κόμης Καποδίστριας ήταν εκτός των οδηγιών του. Τολμώ να παρακαλέσω την μεγαλειότητά σας να μην τον αποκηρύξετε.

Και στις 23 Νοεμβρίου:

(“Nous avons eu bien à nous louer de lui [Capo D’ Istria] dans toute cette négotiation”.)

Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε ιδιαίτερα ευχαριστημένοι από τον Καποδίστρια σχετικά με αυτή τη διαπραγμάτευση.

Ο Βαρώνος του Μπαρό σημείωνε:

(M. Le compte Capo d’ Istria est l’homme qui contribua le plus à rendre les traités moins accablantes pour la France et à inspirer aux Alliés une modération relative.)

Ο κόμης Καποδίστριας είναι αυτός που συνεισέφερε περισσότερο στο να γίνουν οι συνθήκες πιο αποδεκτές για τη Γαλλία εμφυσώντας στους συμμάχους μια σχετική μετριοπάθεια.

Και ο κόμης Μολέ έγραφε κι αυτός στα απομνημονεύματά του:

(“Si le France est encore la France, elle le doit à trois hommes, dont il ne faut jamais qu’elle oublie les noms. Alexandre et ses deux ministres, Capo d’ Istria et Pozzo di Borgo.”)

Αν η Γαλλία είναι ακόμα η Γαλλία, το οφείλει σε τρεις άνδρες, των οποίων δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσει τα ονόματα. Στον Αλέξανδρο και δυο υπουργούς του. Τον Καποδίστρια και τον Πότσο Ντι Μπόργκο.

Δυο περιστατικά όμως φανερώνουν ότι οι Γάλλοι τελικά ξέχασαν τον Καποδίστρια. Ο Λουδοβίκος ευχαρίστησε τον Κερκυραίο κόμη και μάλιστα θέλησε να το κάνει έμπρακτα. Προσφέρθηκε να του δώσει χρήματα. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε ευγενικά, όμως ζήτησε να στείλει η Γαλλία στην πατρίδα του τα διπλά αντίγραφα από αρχαιοελληνικά βιβλία που βρίσκονταν στις βιβλιοθήκες της. Ο Λουδοβίκος δέχτηκε, από όσο γνωρίζουμε όμως, η Γαλλία δεν το έπραξε ποτέ. Το δεύτερο γεγονός είναι ότι 16 χρόνια μετά τα γεγονότα δείχνουν ότι η Γαλλία γνώριζε και διευκόλυνε το σχέδιο δολοφονίας του κυβερνήτη της Ελλάδας.

Αμέσως μετά το συνέδριο λοιπόν, ο Καποδίστριας διορίστηκε υπουργός των Εξωτερικών και ο Κορσικανός PozzodiBorgho πρεσβευτής του στο Παρίσι. Μαζί εργάστηκαν για να μη γονατίσει η Γαλλία τα επόμενα χρόνια. Ήταν μεν υποχρεωμένη να συντηρεί το στρατό κατοχής του Γουέλλινγκτον (150.000 άνδρες) και να πληρώσει μεγάλες αποζημιώσεις. Όμως η διεθνής κοινότητα, δηλαδή οι δύο άνδρες που ενδιαφέρονταν, επέβλεπαν την καλή τήρηση των όρων, και διευκόλυναν τους Γάλλους στα αιτήματά τους. Ο PozzodiBorgho ήταν Κορσικανός. Αντιληπτό το ενδιαφέρον του.

Το ενδιαφέρον του Καποδίστρια όμως; Αυτό προέρχεται από τον στρατηγικό σχεδιασμό για την απελευθέρωση της πατρίδας του. Βασικότερο εμπόδιο γι’ αυτήν δεν είναι οι Τούρκοι. Είναι οι Άγγλοι οι οποίοι δεν καλοβλέπουν την ανάσταση της Ελλάδας και τον ανταγωνισμό των εμπόρων της απέναντι στη δική τους μονοπώληση των θαλάσσιων δρόμων της Μεσογείου. Η Γαλλία δε θα χρησιμεύσει μόνο στην σταθεροποίηση του Ρωσικού εκτοπίσματος στην Ευρώπη. Χρησιμεύει και ως θετική δύναμη υπέρ της απελευθέρωσης των Ελλήνων.

Δεν μπορεί κανείς παρά να θαυμάσει τη διαύγεια του πνεύματος και την απίστευτη διορατικότητα του πολιτικού άνδρα. Η σωτηρία της Γαλλίας από τη μία διευκόλυνε την Ελληνική επανάσταση, καθώς οι Γάλλοι δεν ήθελαν την «πάση θυσία» διατήρηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπως οι Άγγλοι και στις κρίσιμες στιγμές, στο Ναυαρίνο, στον αγώνα κατά του Ιμπραήμ με το σύνταγμα Μεζόν, και στο πρωτόκολλο της ανεξαρτησίας βοήθησαν τα αιτήματα της Ελλάδας. Και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο όμως, σκεφτείτε πόσο σοφή επιλογή ήταν η σωτηρία της Γαλλίας. Η Ευρώπη έμεινε χωρίς μεγάλο πόλεμο για 99 χρόνια, στηριγμένη στην ισορροπία αυτή των δυνάμεων. Όταν μετά από έναν αιώνα η Γερμανία έχασε τον πόλεμο, επικράτησε η τιμωρητική διάθεση εναντίον της. Και αυτό το γεγονός έφερε ένα νέο πιο ολοκληρωτικό πόλεμο.

Ευτυχώς για τη Γαλλία, ευτυχώς για την Ευρώπη, ο Καποδίστριας εμφανίστηκε την πιο κρίσιμη στιγμή. Τρία χρόνια μετά τη Βιέννη, το 1818 μια από τις βασικές του φροντίδες στο επόμενο συνέδριο του Aix La Chapelle, το Aachen όπως το γνωρίζουμε σήμερα, ήταν η απαγκίστρωση της Γαλλίας από τον στρατό κατοχής και τις αποζημιώσεις.

Ο στόχος επιτεύχθηκε. Όλες οι δυνάμεις συμφώνησαν. Όμως μόνο φαινομενικά η άρση των βαρών της Γαλλίας ήταν το κεντρικό ζήτημα. Πίσω από αυτό υπέβοσκε και πάλι το βασικότερο ζήτημα της εξισορρόπησης των δυνάμεων. Στη διπλωματική διελκυστίνδα από τη μία μεριά ήταν ο Μέττερνιχ με την υποστήριξη του Κάστλερι και την κρυφή υποστήριξη του Νέσσελροντ. Πίστευε πώς οι τέσσερις δυνάμεις, Αγγλία, Ρωσία, Αυστρία, Πρωσία, έπρεπε να συνεννοηθούν ώστε να βάλουν την Γαλλία ανάμεσα σε αυτούς και στους «υποσυμμάχους», τα μικρά δηλαδή κράτη της Ευρώπης όπως ειρωνικά τα αποκαλούσε (Η σημείωση του ίδιου του Καποδίστρια). Με άλλα λόγια Αυστριακοί και Άγγλοι αποφάσισαν να απομονώσουν τη Γαλλία.

Στην άλλη πλευρά ο Καποδίστριας που είχε ακόμα την υποστήριξη του τσάρου. Θέλησε να βάλει την Γαλλία μέσα στην πεντάδα των ισχυρών. Χωρίς όρους. Η τετραπλή συμμαχία ίσχυε μόνο σε περίπτωση που η Γαλλία αποκαθήλωνε και πάλι τη συμβιβαστική με την Ευρώπη μοναρχία. Στην περίπτωση που οι Βουρβόνοι είχαν την εξουσία η Γαλλία θα ήταν ισότιμο μέλος του Ευρωπαϊκού διευθυντηρίου. Ο Καποδίστριας ως συντάκτης του κειμένου που αποτέλεσαν τις θέσεις του τσάρου στο συνέδριο επικράτησε. Η Γαλλία βρήκε οριστικά τη θέση της στην Ευρώπη και δεν την έχασε μέχρι σήμερα.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν από τη σύντομη αυτή εξιστόρηση, που με ενδιαφέρουν προσωπικά, και φαντάζομαι ενδιαφέρουν και εσάς είναι τα εξής:

Δέχεται σήμερα η Γαλλία να ρίξει μια φρέσκια ματιά στην ιστορία των δύο συνεδρίων με στόχο την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας;

Δέχεται να ανοίξει τα αρχεία της περιόδου της δολοφονίας του Κυβερνήτη, για πέντε χρόνια πριν και για άλλα τόσα μετά από το τραγικό αυτό γεγονός, για την εξακρίβωση των γεγονότων και των συμφερόντων πίσω από αυτά;

Δέχεται να υλοποιήσει με την ευκαιρία της συμπλήρωσης δύο αιώνων την αποστολή των διπλών αντιτύπων των βιβλιοθηκών της ή για να γίνουμε πιο επίκαιροι την βοήθεια της δημιουργίας μιας βιβλιοθήκης Ι. Καποδίστρια στο Ελληνικό έδαφος;

Δέχεται η Γαλλία με την αφορμή της ίδιας επετείου να τιμήσει με μια ιστορική καμπάνια που θα απευθύνεται στα σχολεία της και την κοινή γνώμη, τον άνθρωπο που έδωσε στην ίδια, αλλά και στην Ελλάδα, το φιλί της ζωής, και κατ’ επέκταση το αγαθό της ελευθερίας;

28η Οκτωβρίου (βίντεο)

Ο Γουεϊν Χωλ μέλος του Συλλόγου Ενεργών Πολιτών της Αίγινας συντονίζει την συζήτηση με τους Δημ. Στασινόπουλο δικηγόρο, Παν. Πασπαλιάρη δημοσιογράφο / ιστορικό, Γεώρ. Δημητρίου αρχιτέκτονα και τον Χρ. Κοτσιρέα φωτορεπόρτερ /δημοσιογράφο του vmedia.

Καποδίστριας – Σπινέλλι Σήμερα

Ευρωπαϊκή Ένωση: Διάλυση ή επανεκκίνηση;

CSE_Simera_1

Με εξαιρετική επιτυχία πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουνίου στο προαύλιο του Ναού του Σωτήρος του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου η εκδήλωση με τίτλο, «Καποδίστριας – Σπινέλλι, Σήμερα: Ευρωπαϊκή Ένωση: Διάλυση η επανεκκινηση ;» που διοργάνωσαν οι Ενεργοί Πολίτες της Αίγινας, με την υποστήριξη του Δήμου, δίνοντας συνέχεια στις σχετικές προηγούμενες πρωτοβουλίες.

Σε αυτό τον συγκινητικό, ιστορικό και μαγευτικό συνάμα χώρο της πόλης της Αίγινας, ένα πολυάριθμο κοινό άκουσε με μεγάλο ενδιαφέρον, για δυόμιση ώρες, τις εισηγήσεις των κυριων Παναγιώτη Πασπαλιαρη, Ανδρέα Κουκο και Giulietto Chiesa και στην συνέχεια έκανε παρατηρήσεις, ερωτήσεις και σχόλια. Ο δήμαρχος της Αίγινας Σ. Σακκιώτης χαιρέτισε τη εκδήλωση τονίζοντας την ιδιαίτερη προσφορά των “Ενεργών Πολιτών στην προβολή της καποδιστριακής κληρονομίας της Αίγινας ως Πρώτης Πρωτεύουσας. Ανήγγειλε δε την εγρήγορση του Δήμου και της Πολιτείας για την προώθηση της συντήρησης και αξιοποίησης των καποδιστριακών κτηρίων του νησιού μας όπου σύντομα θα αρχίσουν τα σχετικά έργα, αρχής γενομένης από το Κυβερνείο το οποίο έχει ήδη δημοπρατηθεί. .

Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο κύριος Wayne Hall, ως βασικός συντελεστής, αναφέρθηκε στις προηγούμενες εκδηλώσεις των Ενεργών Πολιτών με τον ίδιο τίτλο στην Αίγινα από το 2008 που είχαν σκοπό να ανανεώσουν τις αναφορές στο πρωτοποριακό και τιτάνιο έργο του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα, στην Ελλάδα άλλα ιδίως στην Ευρώπη, συνδυάζοντας το με εκείνο του συντάκτη του πρώτου Ευρωπαϊκού Συντάγματος της ΕΕ, Α. Σπινέλλι.

CSE_Simera_Paspaliaris
Π. Πασπαλιάρης

Στη συνέχεια, ο ιστορικός και συγγραφέας Παναγιώτης Πασπαλιάρης ανέπτυξε με λαμπρό τρόπο, το θέμα των δημιουργικών διπλωματικών δραστηριοτήτων του Ι. Καποδίστρια ως στελέχους και κατόπιν Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας πριν, κατά την διάρκεια και στην επόμενη περίοδο του Συνεδρίου της Βιέννης του 1814 που σηματοδότησε το τέλος της Ναπολεόντειας εποχής και την αναδιοργάνωση της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Τόνισε δε με έμφαση, μεταξύ άλλων, την λυτή, απερριτη, και ακούραστα μεταρρυθμιστική παρουσία του Ι. Καποδίστρια σε αντίθεση με την σπάταλη, γεμάτη χλιδή και σκάνδαλα παρουσία των εστεμμένων και των επιτελείων τους που σκοπό είχαν να επαναφέρουν τις παλιές ισορροπίες πάνω στους λαούς της Ευρώπης. Όπως είπε, η μελέτη των δραστηριοτήτων του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας φαίνεται να τον αναδεικνύει ως τον σημαντικότερο μεταρρυθμιστή διπλωμάτη για τη προώθηση των δημοκρατικών αρχών σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Την πείρα και τις διασυνδέσεις αυτής της περιόδου, ο Καποδίστριας την έθεσε κατόπιν στην υπηρεσία του οράματος για το οποίο τελικά έδωσε την ζωή του, δηλαδή την ανάδυση του Νέου Ελληνικού Κράτους.

CSE_Europe_Chiesa
G.Chiesa

Ο πρώην ευρωβουλευτής και δημοσιογράφος Giulietto Chiesa μετέφερε κατόπιν τον έντονο προβληματισμό του για την σημερινή κρίση στον ευρωπαϊκό χώρο και ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου, ευχαριστώντας τους Ενεργούς Πολίτες που του έδωσαν την ευκαιρία να ανακαλύψει τον Καποδίστρια και το έργο του στην Ευρώπη σε συνδυασμό με την προσφορά του Α. Σπινελλι, στα θεμέλια της ΕΕ. Υπογράμμισε το έλλειμμα δημοκρατίας που διαρκώς μεγεθύνεται σήμερα μέσα στην ΕΕ αναδεικνύοντας το νευραλγικό και κυρίαρχο ρόλο του χρηματοπιστωτικού κόσμου, ιδίως των τραπεζών, και μάλιστα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας, η οποία είναι ΝΠΙΔ, έναντι της υποβάθμισης των δημοκρατικών ευρωπαϊκών θεσμών. Παρατήρησε ότι η σημερινή κρίση του ευρώ είναι στην πραγματικότητα κρίση του δολαρίου, συνέπεια της κρίσης των sub-primes. Πρότεινε στην συνεχεία την ενδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών της Ευρώπης και συγκεκριμένα την εθνικοποίηση των κεντρικών τραπεζών των ευρωπαϊκών χωρών όπως και της ΕΚΤ.

Αναφέρθηκε μάλιστα στη διάθεση 1 τρισεκατομμύριο ευρώ από την ΕΚΤ προς τις τράπεζες του ευρωπαϊκού χώρου, με τόκο 1%, κεφάλαια τα οποία οι τράπεζες χρησιμοποίησαν για να δανείσουν τις χώρες του νότου με 4%, δηλαδή με σοβαρό κέρδος.

CSE_Simera_Koukos
Α. Κούκος

Ο Ανδρέας Κούκος, ιστορικός, καθηγητής στην Στρατιωτική Σχολή και πρόεδρος του Συλλόγου Μελέτης του έργου του Ι. Καποδίστριας, συνοψίζοντας τα λεγόμενα των προηγούμενων εισηγητών, αναφέρθηκε και στις πολλαπλές επισκέψεις του τα τελευταία χρόνια στην Αίγινα με την ευκαιρία εκδηλώσεων, ιδίως των Ενεργών Πολιτών και του Δήμου, για την μελέτη και την διάδοση του έργου του Κυβερνήτη αναδεικνύοντας το πρωτοποριακό ρόλο του Ι. Καποδίστρια στον ευρωπαϊκό χώρο. Αναφέρθηκε δε στην ειδική μνεία που κάνει στα γραπτά του ο Χ. Κισσινγκερ στον Ι. Καποδίστρια περιγράφοντας τον ως συνταγματικό διαιτητή της Ευρώπης. Ανήγγειλε δε την προσεχή δημοσίευση, από την εταιρία της οποίας είναι πρόεδρος, σημαντικών νέων αρχειακών πηγών για τον Καποδίστρια από τις ευρωπαϊκές χώρες. Τονίζοντας την σπουδαιότητα της ιστορικής αρχειακής έρευνας και των αρχείων, ο Α. Κούκος θύμισε την μοναδική αξία του μικρού τοπικού καποδιστριακού αρχείου της Αίγινας, πρώτου κρατικού ελληνικού αρχείου, του οποίου πρέπει να διαφυλαχτεί η προσβασιμότητα.

CSE_Simera_Syzitisi
Συζήτηση

Στη μακρά και έντονη συζήτηση που ακολούθησε, εκφράσθηκε ο βαθύς προβληματισμός και οι ανησυχίες των πολιτών μπροστά στην δομική και μακροχρόνια κρίση την οποία ζούμε και προτάθηκε η σύνταξη μιας Διακήρυξης της Αίγινας, στην κατεύθυνση του εκδημοκρατισμού του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος στο πνεύμα του Ι. Καποδίστρια και του Α. Σπινέλλι. Πρόταση των Ενεργών Πολιτών βρίσκεται σε εξέλιξη σε συνεννόηση με το Δήμο της Αίγινας για την ευρωπαϊκή αναγνώριση του έργου του Καποδίστρια και μάλιστα την ονοματοδοσία σημαντικού κοινοτικού κτιρίου στις Βρυξέλλες προς τιμή του Κυβερνήτη.

Wayne Hall, Zwi Georgiadou, Stratos Pantavos

Ο Wayne Hall, Η Ζωή Γεωργιάδου και ο Στράτος Πανταβός.


1η Νοεμβρίου 2013

Από το κανάλι VMedia της Αθήνας. Συνεχίζεται η συζήτηση που ξεκίνησε στην Αίγινα στις 23 Ιουνίου 2013. Με τον Giulietto Chiesa - δημοσιογράφο, πρώην ευρωβουλευτή - και τον Virgilio Dastoli, πρώην γραμματέα του Altiero Spinelli, μέλος της Ομάδας Spinelli, πρόεδρο του Movimento Europeo. Συμμετέχουν ο Στράτος Πανταβός και ο Wayne Hall του Συλλόγου Ενεργών Πολιτών της Αίγινας και ο Θάνος Κονταργύρης της κίνησης πολιτών ATTAC-Hellas.